Franca rikthen 23 artefakte siriane pas rreth 15 vjetësh gjatë vizitës së Macron në Damask

Franca ka rikthyer 23 objekte arkeologjike siriane që kishin qëndruar në vend për rreth 15 vjet pas një huazimi për një ekspozitë. Kthimi i tyre përkon me vizitën në Damask të presidentit francez Emmanuel Macron, vizitë kjo e parë e një lideri të madh perëndimor që nga largimi i familjes Assad në fund të vitit 2024. Objektet u transportuan me aeroplanin presidencial dhe u dorëzuan në Muzeun Kombëtar të Sirisë.

Raporton Associated Press se ndër sendet e kthyer janë objekte bronzi romake, copa nga periudha bizantine dhe islame, si dhe një panel mozaiku me ngjyra të pasura që më parë ka zbukuruar Xhaminë Umayyad. Koleksioni ishte huazuar në vitin 2011 për një ekspozitë në Institutin e Botës Arabe në Paris. Ministria e Jashtme siriane deklaroi se artefaktet i përkisnin muzeve të Damaskut, Alepos, Latakias dhe Palmiras dhe kishin mbetur në Francë pasi lidhjet diplomatike u prishën gjatë periudhës së izolimit të regjimit të Assad; Ministria përshkroi Francën si vendin e parë që u angazhua në një fushatë kombëtare për rikthimin e objekteve kulturore jashtë vendit.

Në hapjen e një ekspozite me disa prej sendeve të kthyer, zëvendësdrejtori i Drejtorisë së Antikiteteve dhe Muzeve, Ayman al-Nabo, tha se po prezantohej një përzgjedhje e objekteve të rikthyera. Kuratorja Nivine Saadeddine vuri në dukje se koleksioni përfshin periudha kyçe të qytetërimit sirian, nga mileniumi i nëntë para erës sonë deri te shekujt XIV–XV të erës sonë.

Maamoun Abdulkarim, ish-drejtor i përgjithshëm i Antikiteteve dhe tani profesor arkeologjie në Universitetin e Sharjah, tha se huazimi u bë si pjesë e bashkëpunimit kulturor para konfliktit dhe se ai kishte kërkuar zyrtarisht kthimin e koleksionit që në vitin 2014 pa marrë përgjigje. Sipas tij, më vonë autoritetet franceze u shprehën se nuk mund të komunikonin me përfaqësues të qeverisë së Assadit për shkak të izolimit ndërkombëtar dhe sanksioneve, dhe përpjekjet e ndërmjetësuara nga zyra e UNESCO-s në Bejrut nuk dhanë rezultat.

Abdulkarim kujtoi gjithashtu se rreth vitit 2017 Italia kishte rikthyer dy copa pas restaurimit për një ekspozitë në Romë, dhe se disa objekte mbeten në Japoni në kuadër të marrëveshjeve arkeologjike të viteve 1980. Ai përshkroi kthimin nga Franca si një sinjal pozitiv dhe shprehu shpresën që ai të nxisë bashkëpunimin ndërkombëtar për rikuperimin e trashëgimisë së plaçkitur. Trashëgimia kulturore e Sirisë pësoi dëmtime të mëdha gjatë konfliktit afatgjatë: Palmira dhe qytete të tjera antike u dëmtuan rëndë, kala mesjetare si Crac des Chevaliers mbajnë gjurmët e luftës, dhe militantët e IS shkatërruan tempuj, varre dhe skulptura monumentale. Kthimi, sipas Associated Press, konsiderohet si një hap përpara në përpjekjet më të gjera për rikthimin e pasurive kulturore dhe për rifillimin e bashkëpunimit shkencor dhe diplomatik.