Hungaria do të kufizojë mandatet e kryeministrave në një maksimum prej 8 vitesh

Qeveria e re e Hungarisë, e udhëhequr nga Peter Magyar, ka paraqitur një amendament kushtetues që do t’i kufizonte kryeministrat në një maksimum prej tetë vitesh në detyrë, duke ndaluar Viktor Orban të kthehet në këtë rol.

Projekt-amendamenti u paraqit të mërkurën, pak më shumë se një javë pasi qeveria e re mori detyrën. Ai shënoi hapin e parë të Magyar dhe partisë së tij Tisza në çmontimin e një kushtetute që u rishkrua dhe u ndryshua në mënyrë të njëanshme.

Gjatë më shumë se dy viteve të fushatës zgjedhore të Hungarisë, ai premtoi vazhdimisht se do të vendoste kufizime në mandate, duke i përshkruar ato si pjesë të një përpjekjeje më të gjerë për të rivendosur kontrollet dhe balancat demokratike të vendit.

Ndërsa partia e tij festoi fitoren e saj dërrmuese në zgjedhjet e muajit të kaluar, analistët thanë menjëherë se qeveria e re përballet me një detyrë të vështirë në rindërtimin e shërbimeve publike në shkatërrim dhe një ekonomie në stanjacion, e cila përkeqësohet nga shumë besnikë të Fidesz që mbeten në shtet, media dhe gjyqësor.

Projekt-amendamenti duket të jetë një përpjekje për të shmangur kërcënimin që Orban të shfrytëzojë situatën për të organizuar një rikthim, duke deklaruar se kufizimet e mandatit janë “thelbësore” për rivendosjen e sundimit të ligjit.

“Një person që ka shërbyer si kryeministër, për një total prej të paktën tetë vjetësh, duke përfshirë çdo ndërprerje, nuk mund të zgjidhet kryeministër”, thuhet në të.

Llogaritja do të zbatohej për të gjitha mandatet kryeministrore të mbajtura që nga demokratizimi i vendit në vitin 1990, që do të thotë se Orbáan, i cili kishte shërbyer pesë mandate si kryeministër që nga viti 1998, gjithsej 20 vjet në pushtet, do të përjashtohej.

Megjithatë, amendamenti nuk është aspak i pagabueshëm, pasi çdo udhëheqës i ardhshëm me dy të tretat ose supershumicë mund të paraqesë një amendament për të zgjatur kohën e tij në pushtet.

Një tjetër rresht në projekt-amendamentin, i cili pritet të miratohet duke pasur parasysh shumicën e Tiszës në parlament, hap rrugën për shpërbërjen e zyrës së diskutueshme të mbrojtjes së sovranitetit.

E themeluar gjatë viteve të fundit të Orban në pushtet, zyra u akuzua gjerësisht se kërkonte të shuante kritikët e qeverisë së tij duke u lejuar shërbimeve të inteligjencës hungareze të kishin akses në informacionin mbi individët dhe organizatat pa mbikëqyrje gjyqësore.

Ndërsa qeveria e re nxiton të zhbllokojë miliarda dollarë nga fondet e ngrira të BE-së, projekt-amendamenti adreson gjithashtu një pikë të gjatë mosmarrëveshjesh me bllokun duke rimarrë fondacionet që, gjatë kohës së Orban-it, u përdorën për të mirëmbajtur universitete dhe qendra, të tilla si Mathias Corvinus Collegium.

Propozimi përcakton se shteti mund t’i shpërbëjë këto fondacione.

“Amendamenti e bën të qartë se, megjithëse fondacionet… janë entitete private, asetet e tyre janë asete kombëtare”, thuhet në të.

Projekt-amendamenti pritet të diskutohet javën e ardhshme kur të mblidhet asambleja kombëtare.