IAEA gjithnjë e më e shqetësuar për impiantin e pasurimit në Isfahan: Irani thotë se monitorimi nuk mund të vazhdojë nën kërcënim

Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) është “gjithnjë e më e shqetësuar” për impiantin e pasurimit të uraniumit në Isfahan, të cilin Irani ia deklaroi vitin e kaluar, por ende nuk e ka lejuar ta inspektojë. Kështu thuhet në raportin konfidencial të agjencisë, të shpërndarë të premten te shtetet anëtare dhe të parë nga Associated Press, sipas të cilit agjencia nuk e di vendndodhjen e saktë të Impiantit të Pasurimit të Karburantit në Isfahan, statusin e tij për qëllime mbikëqyrjeje, as nëse ai përmban material bërthamor.

Sipas të njëjtit raport, Irani i ka thënë këtë muaj agjencisë bërthamore të OKB-së se diskutimet për monitorimin bërthamor nuk mund të vazhdojnë sa kohë që vendi është nën kërcënimin e sulmeve ushtarake. Teherani ka këmbëngulur se bisedimet për rifillimin e inspektimeve nuk mund të rifillojnë mes “një serie kërcënimesh të vazhdueshme, të qarta dhe publike të Presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës për të kryer akte të mëtejshme agresioni të armatosur” kundër Iranit, veçanërisht ndaj objekteve të tij bërthamore, dhe se situata nuk do të zgjidhet “derisa të adresohen shkaqet rrënjësore të situatës së tanishme”.

Inspektorët e IAEA-s nuk kanë pasur qasje në asnjë nga objektet bërthamore të goditura nga sulmet izraelite dhe amerikane gjatë luftës 12-ditore të qershorit 2025, dhe agjencia nuk ka mundur të verifikojë statusin e rezervës iraniane të uraniumit pranë nivelit për armë që nga bombardimet e qershorit. I vetmi objekt i inspektuar në Iran që nga qershori i kaluar është centrali bërthamor i Bushehrit, ku inspektorët qëndruan më 12–15 shtator. Impianti i Isfahanit duhej të vizitohej nga inspektorët pikërisht ditën kur filluan sulmet e qershorit 2025, por vizita u anulua.

IAEA e quan mungesën e informacionit për materialin bërthamor dhe qasjen në objekte “çështje shqetësimi serioz për përhapjen bërthamore”, që duhet korrigjuar “me urgjencën më të madhe”, dhe thotë se është plotësisht e përgatitur t’i rifillojë aktivitetet e mbikëqyrjes në Iran me njoftim të shkurtër. Ajo e ka inkurajuar Iranin të marrë në konsideratë “masa teknike dhe graduale” që do të lejonin rikthimin e inspektorëve, ndërsa Teherani, nga ana e tij, ka ripohuar “angazhimin e tij të palëkundur për të rifilluar zbatimin e plotë të detyrimeve të mbikëqyrjes sapo ta lejojnë kushtet ligjore dhe faktike”.

Sipas raportit të cituar edhe nga Reuters, Irani ruan një rezervë prej 440.9 kilogramësh uranium të pasuruar deri në 60 për qind pastërti — vetëm një hap teknik larg nivelit 90 për qind të nevojshëm për armë. Në një letër drejtuar agjencisë, Teherani ka shprehur gjithashtu shqetësim për ofertën e fundit amerikane prej deri në 20 milionë dollarësh shpërblim për informacione mbi programin bërthamor iranian, duke theksuar rëndësinë e ruajtjes së konfidencialitetit të aktiviteteve të agjencisë.