Minierat e Kosovës tërheqin interesimin amerikan, kërkohet heqja e barrierave

Sektori minerar dhe lëndët e para kritike paraqesin potencial të rëndësishëm për zhvillimin ekonomik të Kosovës, tërheqjen e investimeve amerikane dhe ndërkombëtare, si dhe integrimin e vendit në zinxhirët globalë të furnizimit. Kështu u vlerësua në forumin “Sektori minerar dhe lëndët e para kritike në Kosovë: mundësitë e investimeve për bizneset amerikane”, të organizuar nga Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë në bashkëpunim me Komitetin e Grave në Energji dhe Miniera, siç njofton Telegrafi.

Në hapje të forumit, Shqipe Vela, udhëheqëse e Komitetit të Grave në Energji dhe Miniera, ka thënë se pasuritë natyrore të Kosovës përbëjnë mundësi për zhvillim industrial, krijim të vendeve të punës dhe rritje të konkurrueshmërisë ekonomike. Sipas saj, shfrytëzimi i këtij potenciali kërkon kuadër të qartë ligjor, politika të qëndrueshme dhe strategji afatgjatë, si dhe bashkëpunim mes institucioneve arsimore dhe bizneseve për përgatitjen e fuqisë punëtore të kualifikuar.

Kryetari i Komisionit për Ekonomi, Industri, Ndërmarrësi, Tregti dhe Inovacion në Kuvendin e Kosovës, Arben Mustafa, ka vlerësuar se kërkesa globale për burime të sigurta të lëndëve të para krijon mundësi të reja për vendin. Sipas tij, shndërrimi i potencialit minerar në investime konkrete kërkon institucione funksionale, transparencë në vendimmarrje dhe eliminim të pengesave burokratike, ndërsa investitorët amerikanë mund të kontribuojnë me kapital, teknologji dhe ekspertizë. Mustafa ka shprehur përkushtimin për rishikimin e legjislacionit dhe adresimin e barrierave për investime.

Zëvendësministrja e Ekonomisë, Triera Kasumi Berisha, ka theksuar se zhvillimi i sektorit minerar duhet të fuqizojë industrinë vendore dhe të krijojë mundësi më të mëdha për përpunimin e lëndëve të para brenda Kosovës. Ajo e ka veçuar ndërmarrjen “Trepça” si aset strategjik, duke nënvizuar se modernizimi dhe përmirësimi i menaxhimit të saj janë të rëndësishëm për rritjen e kapaciteteve prodhuese. Sipas saj, Ministria synon avancimin e vlerësimit të pasurive minerale, shqyrtimin e mundësive për gazifikimin e qymyrit mbi bazën e fizibilitetit ekonomik, teknologjik dhe mjedisor, si dhe hartimin e një strategjie të re minerare, të mbështetur në të dhëna të besueshme gjeologjike.

Vërejtje për funksionimin e institucioneve rregullatore ka pasur Mentor Demi, përfaqësues i kompanisë Western Tethyan Resources dhe kryesues i Odës së Minierave të Kosovës. Ai ka ngritur shqetësime veçanërisht për Komisionin e Pavarur për Miniera dhe Minerale, duke thënë se vonesat dhe mungesa e vendimmarrjes po pengojnë zhvillimin e projekteve private minerare, ndërsa disa investitorë ndërkombëtarë, pavarësisht investimeve milionëshe në aktivitete eksploruese, janë përballur me bllokimin e projekteve për shkak të mosveprimit institucional. Sipas Demit, korniza ligjore është përgjithësisht e favorshme për investitorët e huaj, por zbatimi i saj dhe llogaridhënia institucionale mbeten sfida serioze.

Nga perspektiva akademike, rektorja e Universitetit të Mitrovicës, Nurten Deva, ka theksuar se pasuritë minerare duhet të shoqërohen me zhvillimin e kapaciteteve përpunuese, teknologjive moderne dhe vlerësimin e ndikimeve ekonomike e mjedisore, me bashkëpunim më të ngushtë mes universiteteve, institucioneve publike dhe kompanive private. Në përfundim, Oda Ekonomike Amerikane ka vlerësuar se zhvillimi i një industrie minerare konkurruese dhe të qëndrueshme kërkon qasje të koordinuar ndërmjet institucioneve, sektorit privat dhe akademisë.