Netanyahu në prag të humnerës politike: Zgjedhje pa fitues, beteja për pushtet sapo ka filluar

Sipas Komisionit Qendror Zgjedhor të Izraelit, pasi të jenë numëruar të gjitha votat, ende nuk ka një fitues të qartë të zgjedhjeve në atë vend. Të dy blloqet kryesore politike fituan më pak se 61 vendet e nevojshme për të formuar një qeveri shumicë në Knesetin me 120 vende të Izraelit. Kjo është arsyeja pse pritet që të pasojnë disa javë negociata për formimin e një qeverie koalicioni , dhe ekziston edhe mundësia e shpalljes së zgjedhjeve të reja.

Partia Likud e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu , së bashku me aleatët e saj hebrenj të ekstremit të djathtë dhe ultraortodoksë, fituan 53 vende parlamentare. Kandidati kryesor i opozitës Gadi Eisenkot dhe partia e tij Yashar, së bashku me tre parti të tjera opozitare hebraike nga blloku i tij politik, fituan gjithsej 48 vende parlamentare.

Partitë arabe – të përbëra nga Lista e Përbashkët dhe Raam – fituan një rekord prej 19 vendesh parlamentare, që përfaqëson suksesin e tyre më të madh zgjedhor deri më tani.

Duke pasur parasysh që zgjedhjet nuk sollën një rezultat përfundimtar, mund të duhen disa javë, apo edhe muaj, gjatë të cilëve mbijetesa politike e Benjamin Netanyahut do të mbetet e pasigurt.

Gjatë një karriere politike që përfshin më shumë se tre dekada, Netanyahu është nënvlerësuar shumë herë si një faktor politik, por çdo herë ata që parashikuan fundin e tij kanë rezultuar të jenë të parakohshëm.

Netanyahu nuk fitoi. Por ai nuk ka humbur, të paktën jo ende. Tani ai duhet t’i parandalojë rivalët e tij të formojnë qeverinë e tyre dhe ekziston mundësia që ai të jetë në gjendje ta mbajë përsëri pushtetin.

Partitë arabe si një faktor kyç

Analistët besojnë se pjesëmarrja rekord e arabëve, pra qytetarëve palestinezë të Izraelit, ishte pjesërisht një reagim ndaj mandatit katërvjeçar të ministrit të sigurisë kombëtare të ekstremit të djathtë, gjatë të cilit krimi në komunitetin arab u rrit ndjeshëm. Anëtarët e atij komuniteti fajësojnë neglizhencën e policisë për një trend të tillë, shkruan CNN .

Ata u ndikuan gjithashtu nga rritja e racizmit pas 7 tetorit dhe luftës izraelite në Gaza, si dhe nga pakënaqësia e tyre e madhe me dhunën e kolonëve izraelitë . Këta janë të gjithë faktorë që mund t’i inkurajojnë ata të votojnë.

Këtu matematika e zgjedhjeve bëhet edhe më e ndërlikuar.

Raam është partia islamiste që fiton mbështetjen më të madhe midis komunitetit beduin të Izraelit. Lideri i saj Mansur Abbas u bë politikani i parë arab që hyri në qeverinë izraelite, pas zgjedhjeve të mbajtura në vitin 2021.

Lista e Përbashkët, e cila pritet të jetë grupimi më i madh politik arab, bashkon disa parti dhe fraksione më të vogla: partinë komuniste Hadash, partinë sekulariste Ta’al dhe partinë nacionaliste Balad.Të mërkurën, Yair Golan, kreu i Partisë Demokratike të majtë, u bëri thirrje partnerëve të tij politikë që t’i llogarisin partitë arabe si pjesë të bllokut të tyre, duke hedhur poshtë atë që ai e quajti “ndarje raciste e votës hebraike dhe arabe” nga Netanyahu.

Golan u takua me Abbasin të nesërmen. Megjithatë, dy nga aleatët e krahut të djathtë të Gadi Eisenkotit , Naftali Bennett dhe Avigdor Lieberman, kundërshtuan formimin e çdo qeverie që do të varej nga mbështetja e partive arabe. Ata nuk e reklamuan këtë çështje pasi u mbyllën qendrat e votimit.

Lista e përbashkët tha të mërkurën se ishte gati për bashkëpunim politik dhe ishte e gatshme të bënte “gjithçka që është në fuqinë e saj për t’i dhënë fund sundimit të Netanyahut”.

Çfarë do të bëjë Netanyahu?

Një burim pranë Netanyahut tha se qëllimi i tij kryesor pas zgjedhjeve është të delegjitimojë dhe kështu të parandalojë bashkëpunimin politik midis partive hebraike dhe arabe, gjë që mund të çojë në largimin e tij nga pushteti.

Pasi zhvilloi një fushatë negative kundër partive arabe gjatë gjithë fushatës zgjedhore, Likud lëshoi ​​një deklaratë të enjten duke i bërë thirrje shërbimit të sigurisë Shin Bet të Izraelit dhe policisë të hetojnë atë që e quajti “përfshirjen e faktorëve të huaj që ndërhynë dhe korruptuan votuesit në favor të partive arabe”.

Njoftimi erdhi pasi kryetari i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Zëvendëskryetari i Gjykatës së Lartë Noam Solberg, i dërgoi një letër drejtorit të shërbimit të sigurisë Shin Bet të Izraelit, David Zini, duke kërkuar një hetim mbi “dyshimet serioze” për financim të huaj. Në të njëjtën kohë, ai deklaroi se nuk mund të konfirmonte seriozitetin e provave.

Roli i Gadi Eisenkot

Eisenkot, ish-Shefi i Shtabit të Forcave Mbrojtëse të Izraelit (IDF), u bëri thirrje udhëheqësve të shërbimeve të sigurisë së Izraelit të martën në mbrëmje të kujtojnë se “Netanyahu është një kryeministër me mandat teknik, pa mandatin e votuesve dhe pa besimin e publikut”.

Duke iu drejtuar mbështetësve të tij menjëherë pas publikimit të sondazheve të daljes në pension, Eisenkot deklaroi se populli “zgjodhi ndryshimin”.Në reagimin e tij të parë ndaj rezultateve të përditësuara të zgjedhjeve pas një fjalimi të martën në mbrëmje, Eisenkot tha se mbetet i përkushtuar për të “sjellë ndryshime në Izrael”.

Çfarë vjen më pas?

Hapi tjetër varet nga Presidenti izraelit Isaac Herzog, roli i të cilit pas zgjedhjeve është vendimtar.

Detyra e tij është të konsultohet me të gjitha partitë që kanë fituar vende në parlament dhe të përcaktojë se cilin kandidat rekomandojnë për kryeministër. Pas kësaj, ai duhet të zgjedhë personin që mendon se ka shanset më të mira për të siguruar mbështetjen e një shumice prej të paktën 61 deputetësh.

Nuk është domosdoshmërisht e thënë të jetë udhëheqësi i partisë që fitoi më shumë mandate, por kandidati që ka mundësinë më realiste për të formuar një koalicion qeverisës.

Eysenkot pritet të marrë më shumë mbështetje sesa Netanyahu, pasi pritet që partitë arabe ta mbështesin atë.

Kandidati i përzgjedhur ka një afat prej 28 ditësh, me mundësi zgjatjeje për 14 ditë të tjera , për të negociuar me partitë e tjera mbi shpërndarjen e posteve ministrore, buxhetin dhe çështjet politike, me qëllim formimin e një qeverie.

Nëse ai dështon të formojë një qeveri, mandati i besohet një kandidati tjetër, i cili merr një mandat të ri prej katër javësh.

Nëse edhe ai dështon, Knesseti ka një afat të shkurtër për të propozuar një kandidat alternativ. Nëse edhe kjo përpjekje dështon, shpallen automatikisht zgjedhje të reja.

Netanyahu, si kryeministër me një mandat teknik, ka njëfarë avantazhi. Nëse Eysenkot merr mandatin për të formuar një qeveri i pari, por nuk arrin ta bëjë këtë, Netanyahu thjesht duhet të presë që mandati i tij të skadojë.

Dhe nëse Izraeli shkon në zgjedhje të reja, Netanyahu do të mbetet në pozicionin e kryeministrit në një mandat teknik për disa muaj të tjerë.

Megjithatë, Eisenkotit nuk i mbaruan mundësitë për aktivitet të mëtejshëm politik.

Edhe pa formuar një qeveri, opozita mund të përdorë shumicën e saj në parlament për të rrëzuar kryetarin e Knessetit dhe për të marrë poste të tjera të rëndësishme. Duke vepruar kështu, kjo mund të kufizojë aftësinë e Netanyahut për të qeverisur vendin dhe madje t’i mundësojë opozitës të iniciojë miratimin e propozimeve legjislative.

Megjithatë, Eisenkot, një gjeneral-lejtnant në pension, nuk është në terren ku do të donte më shumë të luftonte një betejë politike.

Koalicioni qeverisës i Netanyahut mbetet jashtëzakonisht besnik ndaj udhëheqësit të tij, i cili praktikisht nuk ka pse të shqetësohet për dezertime të mundshme nga radhët e tij.

E njëjta gjë nuk mund të thuhet për Eisenkotin. Koalicioni i tij i larmishëm ka shumë më pak unitet ideologjik, kështu që edhe lëshimi më i vogël politik mund të shkaktojë shpërbërjen e tij dhe ta çojë vendin përsëri në zgjedhje të reja.

Për momentin, vëmendja është përqendruar te Herzog, roli i të cilit është edhe më i rëndësishëm për shkak të bllokimit aktual politik. Meqenëse asnjëri bllok nuk ka një shumicë të qartë, është e mundur që ata të përpiqen të inkurajojnë Netanyahun dhe Eisenkotin të formojnë një qeveri të unitetit kombëtar.