Papoutsakia greke — patëllxhanë të mbushur me mish të grirë dhe beshamel

Papoutsakia, që në greqisht do të thotë “këpucëza”, janë gjysma patëllxhanësh të pjekura që mbushen me mish të grirë të gatuar në salcë domatesh me kanellë dhe mbulohen me një shtresë kremoze beshameli. Pjata, e afërt me musakanë, është një nga klasiket më të dashura të tavolinës familjare greke dhe shërbehet zakonisht me sallatë të freskët dhe bukë.

Koha e përgatitjes: 30 minuta
Koha e gatimit: 1 orë e 30 minuta
Porcione: 4

Përbërësit

Për patëllxhanët:

• 4 patëllxhanë të mëdhenj (rreth 1 kg)
• 4-5 lugë gjelle vaj ulliri
• Kripë dhe piper i zi

Për salcën e mishit:

• 450 g mish të grirë (viçi, ose gjysmë viçi e gjysmë derri)
• 1 qepë e vogël, e grirë hollë
• 2 thelpinj hudhër, të grirë hollë
• 200 g domate të grira (konservë ose të freskëta)
• 2 lugë çaji pastë domatesh
• Pak verë të kuqe për shuarje
• 1 gjethe dafine
• 1/3 lugë çaji kanellë të bluar
• 2/3 lugë çaji bahari (allspice) të bluar
• 1/2 lugë çaji paprikë e tymosur
• 2 lugë gjelle majdanoz të freskët, të grirë
• 2-3 lugë gjelle vaj ulliri
• Kripë dhe piper i zi sipas shijes

Për beshamelin:

• 500 ml qumësht të vakët
• 40 g gjalpë (rreth 3 lugë gjelle)
• 40 g miell (rreth 4 lugë gjelle)
• 1 vezë
• 60 g djathë të grirë të fortë (kefalotyri, graviera ose parmixhan)
• 2 lugë gjelle kos grek (sipas dëshirës)
• Pak arrëmyshk (nutmeg) i grirë
• Kripë sipas shijes

Hapat e përgatitjes

1. Ngrohe furrën në 200°C. Laji patëllxhanët, pritini në gjysmë së gjati duke formuar “varka” dhe me thikë bëji tulit prerje kryqëzore pa dëmtuar lëkurën.
2. Vendosi patëllxhanët në tavë me letër furre, me lëkurën poshtë. Lyeji bujarisht me vaj ulliri, hidhi kripë e piper dhe piqi rreth 30 minuta, derisa tuli të zbutet dhe sipërfaqja të marrë ngjyrë.
3. Ndërkohë përgatit salcën e mishit: në tigan me vaj ulliri kaurdis qepën në zjarr mesatar derisa të zbutet gati të karamelizohet. Shto mishin e grirë dhe hudhrën dhe kaurdisi duke e thërrmuar mishin, derisa të lëshojë lëngjet dhe të marrë ngjyrë.
4. Shto baharin, kanellën dhe paprikën, pastaj pastën e domateve, dhe kaurdisi edhe 1 minutë. Shuaje me pak verë të kuqe dhe lëre 1-2 minuta të avullojë alkooli.
5. Shto domatet e grira, gjethen e dafinës, kripë e piper. Zije salcën në zjarr të ulët rreth 15-20 minuta, derisa të trashet. Hiqe gjethen e dafinës dhe përziej majdanozin.
6. Shtyp lehtë tulin e patëllxhanëve të pjekur me lugë për të krijuar vend dhe mbushi bujarisht secilën “varkë” me salcën e mishit.
7. Përgatit beshamelin: shkri gjalpin në tenxhere, shto miellin dhe kaurdise 1-2 minuta duke përzier vazhdimisht. Hidh qumështin e vakët pak nga pak, duke rrahur me tel kuzhine që të mos bëhen kokrra, dhe zije derisa salca të trashet. Hiqe nga zjarri, lëre të ftohet pak dhe përziej vezën e rrahur, kosin, djathin e grirë, arrëmyshkun dhe pak kripë.
8. Mbuloi secilin patëllxhan të mbushur me 3-4 lugë beshamel dhe, nëse dëshiron, spërkate me pak djathë të grirë shtesë.
9. Piqi në furrë në 200°C për rreth 20-25 minuta, derisa beshameli të marrë ngjyrë të artë dhe të formojë kore të lehtë.
10. Lëri të pushojnë 10 minuta dhe shërbeji të ngrohta, me sallatë greke dhe bukë të freskët.