Rënie e kredisë për shtëpi në tremujorin e parë; masat rregullatore dhe tregu ngadalësojnë aktivitetin

Kredia për blerje banesash regjistroi një tkurrje në tremujorin e parë të vitit, për herë të parë që nga periudha pas pandemisë. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se gjatë periudhës janar-mars sektori bankar disbatoi 13.5 miliardë lekë kredi të reja për shtëpi, një rënie prej 14.9% në krahasim me tremujorin e parë të vitit të kaluar. Megjithatë, muaji mars tregoi shenja rikuperimi, ndërsa rezultati tremujor u përcaktua kryesisht nga zbritjet e forta në janar dhe shkurt.

Për vitin 2025 kredia për shtëpi kishte shënuar rritje për të shtatin vit radhazi, me shtim prej 17.3% në krahasim me 2024, por fillimi i vitit 2026 solli një ngadalësim dhe, sipas TV Klan, kërkesa e individëve për kredi ra në tremujorin e parë të këtij viti.

Banka dhe aktorët e tregut lidhin uljen e kërkesës me vonesat në miratimin e udhëzimeve që shoqëronin ligjin për rivlerësimin e pasurive të paluajtshme, si dhe me kufizimet rregullatore që janë në fuqi që nga korriku i 2025. Burime nga tregu pohojnë se disa banka po ushtrojnë më shumë kujdes në segmentin e kredive për blerje banesash, veçanërisht për shkak të shqetësimeve lidhur me ciklin e pasurive të paluajtshme në kryeqytet.

Që nga mesi i vitit të kaluar, Banka e Shqipërisë nisi të aplikojë kufizime në standardet e kredidhënies për blerjen e banesave. Raporti tavan i kredisë ndaj vlerës (LTV) është vendosur në 85% për shtëpinë e parë dhe 80% për të dytën në monedhën Lek, ndërsa kufijtë për valutë të huaj janë 75% dhe 70% përkatësisht. Për raportin e shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave (DSR) niveli tavan është 40% për shtëpinë e parë dhe 35% për të dytën në Lek; në valutë të huaj këto nivele janë 35% dhe 30%. Për shkak të rritjes së shpejtë të kredisë për pasuri të paluajtshme, u vendos gjithashtu një shtesë kundërciklike e kapitalit për sektorin bankar: 0.25% nga 30 qershori 2025, e rritur më pas në 0.5% nga 31 dhjetori 2025.

Edhe pse kreditimi u ngadalësua në fillim të 2026, çmimet e banesave mbetën të larta në vitet e fundit. Indeksi Fischer i përllogaritur nga Banka e Shqipërisë tregoi se çmimi mesatar i banesave të shitura në gjysmën e dytë të 2025 u rrit me 28% në krahasim me një vit më parë, duke shënuar një ngadalësim nga rritja vjetore 41.7% e raportuar në gjysmën e parë të 2025. Në veçanti, tregu i Tiranës ka treguar ngadalësim të ndjeshëm: indeksi i çmimeve për shitjet në kryeqytet u rrit vetëm 4.4% në bazë vjetore, një rënie e fortë nga 32.6% në gjysmën e parë të vitit. Banka e Shqipërisë vlerëson se pjesën kryesore të rritjes së indeksit kombëtar e solli rritja në zonat bregdetare.

Ndikimi i masave rregullatore dhe i ndryshimeve në kërkesë pritet të përcaktojë ritmin e kreditimit dhe të tregut të pasurive të paluajtshme në muajt e ardhshëm, raporton TV Klan.