Roveri Perseverance zbulon grimcat më të imta të pluhurit të matura ndonjëherë në Mars

Roveri Perseverance i NASA-s, që vepron brenda dhe përreth kraterit Jezero në hemisferën veriore të Marsit që nga zbritja në vitin 2021, ka zbuluar grimcat më të imta të pluhurit të matura deri më tani në Mars, siç njofton Reuters. Roveri ka dokumentuar grimca ultrafine të vogla deri rreth 100 nanometra, rreth 500 herë më të holla se një fije floku.

Gjetjet përshkruhen në një studim të botuar në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences, me autor kryesor shkencëtarin planetar Scott VanBommel, nga Universiteti Washington në St. Louis, anëtar i ekipit shkencor të Perseverance. VanBommel tha se grimcat më të vogla kanë potencial më të lartë të depërtojnë më thellë në trupin e njeriut dhe janë më të vështira për t’u larguar nga trupi, ndërsa pluhuri marsian përmban silicë, përbërje hekuri dhe përbërje klori, si perklorati, të njohura si të dëmshme në doza mjaft të larta në Tokë.

Perseverance mati grimcat e pluhurit që ishin ngjitur në pajisjet e roverit, përfshirë materiale të kostumeve hapësinore të bartura në bordin e roverit me gjashtë rrota. Matjet e mëparshme kishin dalluar grimca deri rreth 3 mikrometra, ndërsa instrumenti PIXL, Planetary Instrument for X-ray Lithochemistry, dokumentoi dy kategori më të vogla: grimcat ultrafine dhe grimcat e imta prej më pak se 2.5 mikrometra, 30 herë më të holla se një fije floku.

Grimca të tilla të vogla mund të depërtojnë në mushkëritë e një astronauti, të hyjnë në qarkullimin e gjakut dhe potencialisht të dëmtojnë organet jetësore. Roveri bart mostra të materialeve të kostumeve hapësinore Vectran dhe Teflon, secila rreth 20 mm katrorë: Vectran mbajti grimca më të mëdha, ndërsa Teflon mbajti më pak pluhur, por më të imët.

NASA synon të dërgojë astronautë në Mars që në vitet 2030 dhe, sipas VanBommel, gjetjet do të ndihmojnë në projektimin e sistemeve të ardhshme të mbështetjes për njerëzit, të materialeve të kostumeve dhe habitateve dhe të metodave të pastrimit. Ai tha se pluhuri i Marsit është një rrezik për të cilin duhet projektuar, ashtu si rrezatimi dhe distanca, dhe se rezultatet nuk nënkuptojnë se Marsi është shumë i rrezikshëm për njerëzit.