Starship arrin orbitën për herë të parë, por fluturimi shkurtohet pas problemit me motorin

Në vijim të lëshimit të së hënës, SpaceX njoftoi se raketa gjigante Starship arriti në orbitë për herë të parë, siç njofton Associated Press — në fluturimin e 14-të testues nga baza Starbase në Teksas, me përforcuesin e ri Super Heavy v3. Një nga motorët u fik para kohe gjatë ngjitjes, duke shkaktuar disa minuta tension në kontrollin e fluturimit, por kontrollorët vendosën të vazhdonin dhe e çuan mjetin në orbitë. “Starship is orbital” (Starship është në orbitë), njoftoi kontrolli i misionit mes brohoritjesh.

Starship, 124 metra e lartë — raketa më e madhe dhe më e fuqishmja e ndërtuar ndonjëherë, sipas AP-së — mbarti 26 satelitët më të fundit Starlink V3, të cilët u lëshuan një nga një në orbitë. Këta janë satelitët më të avancuar deri më sot, që i bashkohen 11 000 satelitëve ekzistues të rrjetit.

Synimi ishte një fluturim 10-orësh me 6 xhiro rreth Tokës në lartësi 275 km dhe shpejtësi 28 000 km/h, për të provuar gatishmërinë për programin Artemis të NASA-s. Por SpaceX e shkurtoi fluturimin “nga një kujdes i tepërt” për shkak të problemit me motorin. Mjeti hyri në atmosferë mbi Paqësor dhe u ul (splashdown) në veri të Havait tre orë pas lëshimit; u përmbys dhe shpërtheu në flakë pas uljes. Përforcuesi i fazës së parë nuk ishte parashikuar të kthehej në bazë dhe u ul në Gjirin e Meksikës brenda minutave nga lëshimi.

Fluturimet e mëparshme testuese nuk shkonin më larg se Oqeani Indian, shpesh duke u rrëzuar në flakë. Por SpaceX arriti ta nxirrte Starship-in e mëparshëm nga Oqeani Indian në korrik dhe e modifikoi mburojën termike bazuar në inspektimet e tij, sipas AP-së.

Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, e përgëzoi SpaceX për arritjen e orbitës “duke e menaxhuar çdo hap në mënyrë të sigurt, të përgjegjshme dhe veçanërisht frymëzuese”. Arritja është një hap jetik drejt certifikimit të Starship për fluturime orbitale. Misioni Artemis III vjen që në verën e ardhshme: një ushtrim tredy-shëm orbital ku kapsula Orion me astronautë do të lidhet me zbritësit hënorë të Jeff Bezos (Blue Moon) dhe më pas me Starship-in e Musk. Artemis IV, jo më herët se 2028, do t’i ulë astronautët në Hënë — me Blue Moon ose Starship, cilido të jetë gati i pari.

Në varësi të gjetjeve nga debutimi orbital i së hënës, Starship-i i ardhshëm mund të kthehet në bazën e lëshimit, ku krahët gjigantë mekanikë do ta kapnin në ajër. Musk i jep shanse të barabarta ose pak më të mira suksesit të kapjes; nëse funksionon, SpaceX do ta ripërdorë mjetin brenda këtij viti ose në fillim të vitit të ardhshëm. Musk theksoi se SpaceX është “jashtëzakonisht i kujdesshëm”, sepse nëse mjeti shpërthehet mbi tokë dhe rrëzon mbeturina mbi njerëz, “popullariteti ynë do të binte shumë shpejt”. Musk e zhvilloi fillimisht Starship për Marsin, por tani po fokusohet në Hënë dhe në transportin e satelitëve; ai planifikon të heqë gradualisht raketën Falcon 9 brenda disa vitesh, ndërkohë që një bazë e dytë lëshimi po përfundon në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida dhe një e tretë planifikohet në Luiziana.