Bandeja paisa kolumbiane — pjata kombëtare e Antioquia-s me fasule të kuqe, oriz dhe mish

Bandeja paisa është pjata simbol e rajonit të Antioquia-s në Kolumbi dhe konsiderohet gjerësisht pjata kombëtare e vendit. E lindur si ushqimi i bollshëm i fermerëve dhe i karvanierëve të maleve (arrieros), ajo mbledh në një tabaka të vetme gjithçka që jep toka kolumbiane: fasulet e kuqe kremoze, orizin e bardhë, mishin, vezën, bananen e skuqur dhe avokadon. Është një pjatë bujare, e destinuar për t’u ndarë dhe për t’u shijuar pa nxitim.

Koha e përgatitjes: 30 minuta (plus njomja e fasuleve gjatë natës)
Koha e gatimit: rreth 1 orë e 30 minuta
Porcione: 4

Përbërësit (për 4 porcione):
– 500 g fasule të kuqe, të lëna në ujë gjatë natës
– 400 g oriz të bardhë me kokërr të gjatë
– 500 g mish viçi të hollë për skarë (ose 400 g mish viçi të grirë trashë)
– 300 g bark derri me lëkurë, për chicharrón
– 4 salsiçe chorizo (ose salsiçe të tymosura)
– 4 vezë
– 2 banane plantain të pjekura (banane gatimi me lëkurë të verdhë)
– 2 avokado të pjekura
– 4 arepa misri të vogla (në mungesë, bukë misri)
– Për salcën hogao: 3 domate të pjekura, 1 qepë, 4 qepë të njoma, 2 thelpinj hudhër, 2 lugë gjelle vaj
– Kripë, piper i zi, qimnon i bluar dhe koriandër e freskët sipas shijes
– Vaj për skuqje

Përgatitja:
1. Fasulet: Shpëlani fasulet e njomura dhe ziejini në ujë të bollshëm me pak kripë për rreth 60–75 minuta, derisa të zbuten dhe lëngu të trashet lehtë. Mbajini të ngrohta.
2. Salca hogao: Në një tigan me vaj kaurdisni qepën e grirë hollë, qepët e njoma, hudhrën dhe domatet e prera në kubikë të vegjël, me kripë, piper dhe një majë qimnoni, për 10–12 minuta derisa të shndërrohet në një salcë të trashë. Një pjesë hidheni mbi fasule, pjesën tjetër mbajeni për servirje.
3. Orizi: Gatuani orizin në ujë me kripë dhe një lugë vaj derisa të jetë i butë dhe i ndarë kokërr më kokërr. Mbajeni të ngrohtë.
4. Chicharrón: Priteni barkun e derrit në copa, kriposeni, ziejeni shkurt në ujin e vet, pastaj skuqeni në yndyrën e vet ose në vaj derisa lëkura të bëhet krokante dhe e artë. Kullojeni mbi letër kuzhine.
5. Mishi dhe chorizo-t: Marinojeni mishin e viçit me kripë, piper, qimnon dhe hudhër të shtypur, pastaj piqeni në skarë ose në tigan të nxehtë 3–4 minuta për anë. Në të njëjtin tigan skuqni chorizo-t derisa të marrin ngjyrë.
6. Bananet dhe vezët: Qëroni bananet plantain, prijini në feta të gjata dhe skuqini në vaj derisa të karamelizohen dhe të marrin ngjyrë të artë. Veçmas skuqni vezët me të verdhën ende të butë.
7. Servirja: Në një pjatë të madhe ovale ose tabaka vendosni me radhë: fasulet e kuqe, orizin e bardhë me vezën e skuqur sipër, mishin e pjekur, chorizo-n, chicharrón-in, fetat e bananes së skuqur, arepa-n dhe gjysmën e avokados së kripur lehtë. Spërkateni me koriandër të freskët dhe shërbejeni menjëherë, me hogao-n veçmas.

Këshillë — bandeja paisa shijohet më mirë kur çdo element është i nxehtë në momentin e servirjes, ndaj organizojeni gatimin që fasulet, orizi dhe skuqjet të përfundojnë pothuajse njëkohësisht.