Brazilianët votojnë sot në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale, me “faktorin Trump” në qendër

Brazilianët dalin sot në qendrat e votimit në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale, pas një fushate të dominuar nga skandalet e korrupsionit, ankthi ekonomik dhe akuzat për ndërhyrjen e SHBA-ve në garën mes presidentit në detyrë Luiz Inácio Lula da Silva dhe senatorit Flávio Bolsonaro.

Lula, 80 vjeç, synon një mandat të katërt, ndërsa Flávio Bolsonaro, 45-vjeçari djalë i ish-presidentit Jair Bolsonaro, shpreson ta kthejë lëvizjen e djathtë të babait të tij në pushtet, siç njofton Reuters. Nëse asnjë kandidat nuk merr mbi 50% të votave të vlefshme, të dy do të përballen në balotazhin e 25 tetorit — dhe sondazhet i tregojnë përafërsisht të barabartë. Në të njëjtën ditë, votuesit zgjedhin edhe të 513 deputetët e dhomës së ulët dhe dy të tretat e Senatit.

“Faktori Trump” e ka ngjyrosur fort fushatën. Trump e quajti “gjueti shtrigash” procesin ndaj Jair Bolsonaros dhe vitin e kaluar vendosi tarifa 50% ndaj Brazilit, duke i lidhur ato shprehimisht me gjyqin e Bolsonaros — pas lobimit të familjes Bolsonaro për të ushtruar presion mbi Gjykatën e Lartë të Brazilit që të hidhte poshtë akuzat. Këtë vit, Trump vendosi tarifa të reja për pretendimet e praktikave të padrejta tregtare, dhe Lula e paraqiti lëvizjen si përpjekje për të ndikuar zgjedhjet, sipas Reuters.

Aleatët e Lulës paralajmërojnë se administrata e Trumpit mund të refuzojë të njohë rezultatin e zgjedhjeve nëse ai fiton — duke cituar një përpjekje të dështuar për të dërguar zyrtarë amerikanë në Brazil për të “diskutuar integritetin zgjedhor”. Reuters raportoi të mërkurën se shërbimet braziliane të inteligjencës informuan një delegacion francez dhe gjerman mbi pretendimet për ndërhyrje amerikane dhe ruse para zgjedhjeve; Uashingtoni i mohoi akuzat. Trump nuk e ka mbështetur zyrtarisht asnjë kandidat, por e priti Flávio Bolsonaron në Shtëpinë e Bardhë dhe e lavdëroi publikisht.

Senatori është zotuar për amnisti për babanë e tij, i cili po vuan një dënim prej më shumë se 27 vitesh për komplotin e grushtit të shtetit pas humbjes së ngushtë të zgjedhjeve të 2022-shit. Ai gjithashtu ka premtuar lidhje më të ngushta me SHBA-në dhe Izraelin dhe mirëpriti vendimin e administratës Trump për t’i shpallur bandat e mëdha braziliane grupe terroriste — një lëvizje që Lula e kundërshtoi. Në lojë është edhe qasja e SHBA-ve në rezervat e mëdha të mineraleve kritike të Brazilit, kyçe për përpjekjen e Uashingtonit për të ulur varësinë nga Kina, shkruan Reuters.

Në plan ekonomik, pavarësisht uljes së pabarazisë dhe papunësisë, Lula ka pasur vështirësi të fitojë votuesit që përballen me kostot e larta të jetesës, borxhin e rëndë familjar dhe kërcënimin e krimit të rrugës. Borxhi publik mbi 82% të PBB-së ka ngritur shqetësime fiskale. Lula ndaloi bastet online, zgjeroi mirëqenien dhe propozoi lehtësim të ri borxhi për familjet, ndërsa Flávio Bolsonaro synon të kapitalizojë shqetësimet për koston e jetesës. Ekonomisti kryesor i Goldman Sachs për Amerikën Latine, Alberto Ramos, vlerësoi se Lula do të ruante modelin e udhëhequr nga shteti, ndërsa Bolsonaro do të ndiqte një axhendë më miqësore me tregun, me shkurtime shpenzimesh dhe privatizime.

Fushatën e ka errësuar skandali i Banco Master-it: bankieri Daniel Vorcaro u arrestua këtë vit, i akuzuar për një skemë mashtrimi shumëmiliardëshe. Hetimi ka hetuar lidhjet e tij me gjyqtarin e Gjykatës së Lartë Alexandre de Moraes dhe me Flávio Bolsonaron, i cili po hetohet nga policia federale për pastrim parash të lidhur me rastin — senatori e mohon fajin, megjithëse pranoi se mblodhi miliona dollarë nga Vorcaro për të xhiruar një film për babanë e tij. Edhe vetë Lula po përpiqet të distancohet nga një hetim i policisë federale ndaj djalit të tij për pretendime ndikimi të paligjshëm, të cilat i mohojnë.