CRTA paraqet raportin përfundimtar për fushatën në Serbi: 116 incidente me dhunë, diaspora do të udhëtojë sa 15 herë Tokë–Hënë

Misioni vëzhgues i Qendrës për Kërkim, Transparencë dhe Përgjegjësi (CRTA) paraqiti të mërkurën raportin përfundimtar për fushatën parazgjedhore në Serbi, duke e vlerësuar cilësinë e saj si “shqetësuese të ulët”. Sipas shefit të misionit, Raša Nedeljkov, fushatën para zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit e kanë karakterizuar, siç njofton Danas, inxhinieringu zgjedhor, shkelja e lirive dhe dhuna, ndërsa situata është përshkallëzuar që nga raporti i parë, edhe për shkak të veprimit të papërgjegjshëm të institucioneve.

Deri në javën e fundit të fushatës janë regjistruar 116 incidente me elemente të dhunës fizike dhe kërcënime verbale. Vëzhguesit e CRTA-së vunë re sjellje jokonsistente të policisë: në situata rreziku për kandidatët dhe simpatizantët e opozitës ajo ka vepruar nganjëherë me vonesë, ndërsa në sigurimin e aktiviteteve të partisë në pushtet ka qenë shpesh efikase dhe parandaluese. “Ministria e Brendshme duhet t’i shpjegojë publikut pse në situata të ngjashme ka vepruar ndryshe ndaj pjesëmarrësve të ndryshëm”, tha Nedeljkov, duke shtuar se qytetarët po frikësohen vazhdimisht me paralajmërime se dita e zgjedhjeve do të sjellë kaos dhe dhunë.

Një vend i veçantë në raport i kushtohet votimit të diasporës. Në 19 qytete ku plotësoheshin kushtet ligjore — të paktën 100 votues të regjistruar — nuk janë hapur vendvotime, me vendim të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve, në propozim të Ministrisë së Punëve të Jashtme. Si rezultat, 4.824 votues janë ridrejtuar në 13 qytete të tjera dhe, për të votuar, do të duhet të përshkojnë në të dy drejtimet gjithsej 1,7 milion kilometra — një distancë sa 15 udhëtime Tokë–Hënë dhe kthim. CRTA shpreh gjithashtu dyshime se 7 nga 18 listat zgjedhore janë lista të rreme ose satelitore dhe se nënshkrimet e noterizuara nuk janë të gjitha të vlefshme, ndërsa saktësia e listës së votuesve nuk është garantuar, sepse komisioni kompetent nuk ka mundur të bëjë revizionin. Organizata ka marrë edhe raportime të shumta për aplikime të falsifikuara për votim jashtë vendit, me të cilat qytetarë që jetojnë në Serbi janë transferuar për të votuar në Bosnjë-Hercegovinë dhe Mal të Zi, pa dorëzuar asnjë kërkesë.

Kritika të forta raporti i bën edhe mbulimit mediatik. Sipas raportimit të Danas, në televizionet me frekuencë kombëtare pothuajse tri të katërtat e kohës u janë kushtuar aktorëve të pushtetit, me ton pozitiv në më shumë se gjysmën e kohës së tyre, ndërsa Lista Studentore — aktori më i përfaqësuar opozitar — është paraqitur negativisht në mbi 80 për qind të kohës së kushtuar asaj. Në programin e rregullt të shërbimit publik, RTS, përfaqësuesit e pushtetit kanë zënë 94 për qind të kohës së zgjeruar kryesore. Aleksandar Vuçiç ka mbetur aktori politik më i përfaqësuar, ndërsa numri i paraqitjeve të tij të drejtpërdrejta është rritur nga 27 në pjesën e parë të fushatës në 78 drejt përfundimit të saj. Televizioni Informer, sipas CRTA-së, ka transmetuar të paktën 16 incizime bisedash të përgjuara të opozitës. Në planin institucional, CRTA ka dorëzuar 65 kallëzime për parregullsi — 28 te Rregullatori i Mediave Elektronike (REM), i cili nuk ka marrë asnjë vendim për shkak të bllokadës politike, dhe 37 te Agjencia për Parandalimin e Korrupsionit, e cila në më shumë se gjysmën e 12 rasteve të shqyrtuara nuk ka konstatuar shkelje të ligjit.

Në ditën e zgjedhjeve, 25 tetor, CRTA do të ketë 2.500 vëzhgues të shpërndarë në 500 vendvotime në mbarë Serbinë, nga përgatitjet për hapjen e vendvotimeve deri në përfundimin e numërimit. Nedeljkov u bëri thirrje të gjithë qytetarëve, pavarësisht përcaktimit politik, të sillen me arsyetim dhe përgjegjësi dhe të shprehin vullnetin e tyre në mënyrë paqësore dhe demokratike.

Raporti u hodh poshtë menjëherë nga ushtruesja e detyrës së presidentes dhe nënkryetarja e SNS-së, Ana Brnabiç, e cila në rrjetin X shkroi se është “e shokuar” dhe se CRTA “nuk është vëzhguese objektive, por pjesëmarrëse aktive në këtë fushatë”. Sipas Danas, Brnabiç pretendoi se raporti nuk ka vërejtur, ndër të tjera, se N1 nuk e ka lejuar Vuçiçin të prezantojë listën e tij, se aktivistë të stendës së listës “Aleksandar Vuçiç – Serbia e Bashkuar” janë sulmuar, as presionet që, sipas saj, Lista Studentore u bën votuesve.