Ekspozita në Antverp kërkon t’ia kthejë vendin në histori Catharina van Hemessen-it, autores së autoportretit të parë të një artisti në punë

Një ekspozitë e re në Antverp të Belgjikës kërkon t’ia kthejë vendin që i takon në historinë e artit piktores flamande Catharina van Hemessen, e cila në moshën 20-vjeçare, në vitin 1548, realizoi atë që konsiderohet gjerësisht autoportreti më i hershëm i njohur i një artisti në punë, siç njofton Smithsonian Magazine. Në panelin e vogël, artistja paraqitet me fustan të zi me mëngë kadifeje të kuqe, përballë kavaletit dhe pikturës së pambaruar, ndërsa mbishkrimi latin në këndin e sipërm shpall me krenari autorësinë e saj: «Unë, Catharina van Hemessen, e pikturova veten».

Ekspozita «Van Hemessen and Father», e hapur në muzeun Snijders and Rockoxhuis, mbledh më shumë se 30 vepra — disa të ekspozuara për herë të parë për publikun — të portretistes dhe të atit të saj, Jan van Hemessen, nën drejtimin e të cilit ajo u formua si artiste. Shfaqja është fryt i bashkëpunimit mes muzeut të Antverpit, National Gallery në Londër dhe Bowes Museum në veri të Anglisë; pas mbylljes në Antverp në janar 2027, një version i ri, i përqendruar vetëm te Catharina, do të udhëtojë në Londër, ku do të qëndrojë i hapur nga 4 marsi deri më 30 maj.

Sipas Smithsonian Magazine, kërkimet e reja të kryera për ekspozitën ndryshojnë pamjen e deritanishme të veprës së saj: ekspertët kanë gjetur gjurmë të penelit të Catharina-s në figurat e sfondit që popullojnë pikturat më të mëdha të të atit, si dhe një figurë të fshehur gruaje të gjunjëzuar nën sipërfaqen e pikturës «Pushimi gjatë arratisë në Egjipt». Muzeu thekson se kontributi i saj në punishten e të atit rezulton shumë më thelbësor nga sa ishte supozuar më parë, ndërsa vepra e saj ishte përkufizuar tradicionalisht vetëm nga një grup i vogël veprash të nënshkruara.

E lindur në vitin 1528 në Antverp, në një familje të kamur dhe në një qytet që ishte qendër kulturore dhe humaniste, van Hemessen la 19 piktura të konfirmuara, 14 prej të cilave mbajnë nënshkrimin e saj — një rast jashtëzakonisht i rrallë për një piktore të shekullit XVI. Megjithatë, kontributi i saj u la pothuajse tërësisht jashtë shkrimeve për historinë e artit për gati 500 vjet, siç i ka thënë New York Times Karolien De Clippel, drejtuese e koleksioneve dhe e kërkimit në Muzeun Mbretëror të Arteve të Bukura të Antverpit.

Ekspozita sjell edhe prova të reja rreth një spekulimi të vjetër: kuratori Maarten Bassens i tha Smithsonian Magazine se testamenti i fundit i Maria e Hungarisë dhe dokumentet e pasurisë së saj tregojnë se pension mori vetëm bashkëshorti i artistes, muzikanti Kerstiaen de Morijn, dhe jo Catharina vetë — gjë që vë në dyshim hamendësimin se ajo shërbeu zyrtarisht në oborrin spanjoll të regjentes. «Van Hemessen and Father» do të qëndrojë e hapur në Snijders and Rockoxhuis deri më 31 janar 2027.