Fondacioni Biennale Jogja mbyll dyert pas 16 vjetësh: bienali indonezian “pushon” mes censurës dhe dhunës

Fondacioni Biennale Jogja, organizatori i bienales së njohur indoneziane të artit bashkëkohor, ka njoftuar se i ndërpret aktivitetet si institucion arti pas 16 vjetësh, siç njofton USA Art News (që citon Artforum-in). Vendimi shënon fundin e një prej platformave më me ndikim të artit në Azinë Juglindore.

Bilanci i 16 viteve është mbresëlënës: që nga viti 2011, fondacioni organizoi tetë edicione të Biennale Jogja — seria Biennale Equator, e përqendruar te arti dhe artistët rreth ekuatorit, në Azinë Juglindore — si dhe tetë Simpoziume Khatulistiwa dhe programin e zhvillimit të artistëve e kuratorëve Asana Bina Seni. Në aktivitetet e tij morën pjesë mbi 2,000 artistë, kuratorë, shkrimtarë dhe aktivistë nga 40 vende.

Në deklaratën e lamtumirës, fondacioni shkruan: “Duke reflektuar mbi situatën politike në Indonezi sot, kemi arritur në përfundimin se na duhet të PUSHOHEM (REST)”. Sipas deklaratës, “nën një regjim politik që nuk i ka njohur kulturat e njerëzve si themel të identitetit kulturor… ndiejmë urgjencën të ndalemi” — mes politikave ekonomike dhe politike kaotike, censurës në rritje dhe dhunës ndaj aktivistëve e protestuesve. Por ky pushim, theksohet, nuk është arratisje nga vështirësia, por një përpjekje për të rimarrë lirinë e nevojshme për t’u angazhuar në solidaritete bazë.

Pushimi konceptohet përmes filozofisë javaneze: “leren” (ndalesë, pushim) dhe “lerem” (qetësi) — jo dorëzim, por hapësirë për reflektim. Lamtumira do të bëhet me mini-festivalin “Kenduri Setali Laku” dhe me praninë e Bienale Jogja-s në Asia Now Paris 2026, me artistë të edicioneve të kaluara.

Edicioni i fundit i bienales eksploroi konceptin “kawruh”, term javanez për njohjen e thellë, të trupëzuar, që rrjedh nga zakoni dhe rituali.