Pasta al forno — makarona të pjekura në furrë me salcë domatesh, mish të grirë dhe djathë

Pasta al forno, e njohur në Kalabri edhe si "pasta china", është një nga pjatat më të dashura të kuzhinës italiane: makarona të shkurtra të përziera me salcë të pasur domatesh dhe mishi të grirë, të shtruara në tavë me shtresa vezësh të ziera dhe mozzarella, dhe të pjekura në furrë derisa sipërfaqja të marrë një kore të artë krokante. Është pjata e dielave familjare në jug të Italisë — e ngrohtë, e shijshme dhe e përkryer për tu shërbyer në tavolinë drejtpërdrejt nga tava.

PËRBËRËSIT (për 6 persona)

• 500 g penne ose rigatoni
• 400 g mish i grirë viçi
• 1 qepë mesatare
• 2 thelpinj hudhër
• 800 g domate të shtrydhura (passata)
• 3 vezë
• 250 g mozzarella
• 80 g parmixhan i grirë
• 50 g bukë e thërrmuar (galetë)
• vaj ulliri ekstra i virgjër
• kripë dhe piper i zi
• bazilik i freskët

HAPAT E PËRGATITJES

1. Përgatit salcën: skuq qepën e grirë hollë dhe hudhrën në pak vaj ulliri për 2–3 minuta. Shto mishin e grirë, kripën dhe piperin e zi, dhe skuq për 5–6 minuta duke e thërrmuar me lugë druri. Shto passatën e domateve dhe disa gjethe baziliku, dhe lëre të ziejë në zjarr të ulët për rreth 20 minuta.
2. Ziej vezët për 8–9 minuta, ftohi në ujë të ftohtë, qëroji dhe priti në feta. Prit mozzarellën në kubikë të vegjël.
3. Ziej makaronat në ujë të kripur 2 minuta më pak se koha e shënuar në paketim (shumë al dente — ato do të përfundojnë pjekjen në furrë). Kulloji dhe përzieji menjëherë me salcën e nxehtë.
4. Nxeh furrën në 200°C. Lye një tavë të madhe me vaj ulliri. Shtro gjysmën e makaronave, rregullo sipër fetat e vezëve dhe kubikët e mozzarellës, spërkat me parmixhan. Mbuloj me pjesën tjetër të makaronave, hidh sipër salcën e mbetur dhe spërkat me bukën e thërrmuar dhe parmixhanin e mbetur.
5. Piq për 20–25 minuta, derisa sipërfaqja të marrë ngjyrë të artë dhe të bëhet krokante. Lëre të pushojë 10 minuta përpara se ta shërbesh — kështu shtresat qëndrojnë më mirë në pjatë.

KOHA DHE PORCIONET: Përgatitja rreth 40 minuta; pjekja 20–25 minuta. Mjafton për 6 persona si pjatë kryesore.

Këshillë: për variantin më tradicional kalabrez, shto qofte të vogla të skuqura (polpettine) mes shtresave; për një version më të lehtë, zëvendëso mishin e grirë me kërpudha të skuqura.