Referendumi në Sllovaki: votë për heqjen e përfitimeve të përjetshme për politikanët dhe rikthimin e prokurorisë speciale

Sllovakët votojnë të shtunën në një referendum që do të vendosë nëse do të anulohen pagesat e përjetshme për kryeministrin populist Robert Fico dhe për figura të tjera politike pas përfundimit të mandatit, si dhe nëse do të rivendosen zyra e prokurorit special dhe Agjencia Kombëtare e Krimit, institucione që merren me krime të rënda dhe korrupsion.

Referendumi u ngrih nga një peticion i organizuar nga partia opozitare jashtëparlamentare ‘Democrats’ dhe u nënshkrua nga më shumë se 350,000 qytetarë në një vend me 5.4 milion banorë, duke arritur pragun ligjor për mbajtjen e votimit, raporton Associated Press.

Vetëm një referendum në historinë e Sllovakisë — referendumi i vitit 2003 për anëtarësimin në Bashkimin Evropian — ka rezultuar i suksesshëm; shumica e të tjerëve dështuan për shkak të pjesëmarrjes së ulët. Ligji kërkon një kuorum të pjesëmarrjes prej 50 për qind, dhe sondazhet para votimit sugjerojnë se të shtunën nuk pritet të arrihet ky nivel.

Sipas legjislacionit aktual, kryeministrat dhe kryetarët e parlamentit që kanë shërbyer të paktën dy mandate kanë të drejtë të marrin një pagesë të përjetshme — një shumë mujore e barabartë me pagat e ligjvënësve — masë e motivuar nga nevoja për siguri për zyrtarët e lartë. Këto përfitime u futën pas atentatit të vitit 2024 ndaj Ficós, i cili u qëllua dhe u plagos rëndë pas një mbledhjeje qeveritare; përpara 2024, përfitimi u jepte vetëm ish-presidentëve.

Vitin 2024, ligjvënësit e koalicionit të Ficos miratuan edhe një plan për shuarjen e zyrës së prokurorit special dhe shpërbërjen e një njësie policore që merrej me krime të organizuara dhe korrupsion, masa që nxiti kritika të forta dhe protesta masive. Disa persona të lidhur me partinë e Ficos u përballën me akuza në skandale korrupsioni. Fico, që u rikthye në pushtet në 2023 dhe mbetet figurë e ndarë, deklaroi se nuk do të votojë në këtë referendum.

Pavarësisht rëndësisë së çështjeve në fletët e votimit, pritshmëritë për pjesëmarrje të ulët mbeten të larta dhe rezultatet mund të ndikohen nga mungesa e kuorumit; sipas Associated Press, kjo gjendje e bën të paqartë nëse ndryshimet e propozuara do të miratohen apo jo.