Reforma e re e pronave, taksa rritet deri në 4-fish, kush zotëron më shumë se një shtëpi do të paguajë 50% më…

Taksa e pronës do të ndryshojë dhe do të rritet vlera e saj. Qeveria ka gati tashmë projektligjin e ri “Për Taksën e Pasurive të Paluajtshme”, i cili kalon në një sistem taksimi të pronave në bazë të çmimeve të tregut. Sa më e shtrenjtë të jetë prona aq më e lartë taksa, dhe sa më në qendër të jetë aq më shumë do të paguhet. “Taksa mbi pasurinë e paluajtshme e bazuar në vlerën e tregut, është një taksë e drejtë.

Regjimi tatimor që zbatohet aktualisht në Shqipëri i vendos në shumë raste të njëjtën barrë tatimore, si një personi që ka pasuri të paluajtshme në qendër të qytetit, ashtu dhe një personi që ka pasuri të paluajtshme me të njëjtat karakteristika, por në periferi të qytetit, me vlerë tregu më të ulët”, thuhet në relacion. Kjo metodë në taksimin e pronës sipas Ministrisë së Financave, ka potencial të fortë për rritjen e të ardhurave.

“Taksa mbi pasurinë e paluajtshme duhet të forcohet dhe shndërrohet në të ardhmen në shtyllën parësore të të ardhurave vendore, duke garantuar një burim më të qëndrueshëm, më të drejtë dhe më të parashikueshëm të të ardhurave për bashkitë”, thuhet në relacion. Përveçse taksimi do të bëhet në bazë të vlerës që ka prona në treg, do të ndryshojë edhe tarifa, nga 0.05% që është aktualisht në 0.1% -0.2% e vlerës së saj. “Për të gjitha njësitë e ndërtesave që përfshihen në kategorinë ‘ndërtesa për banim’, shkalla e taksës mund të variojë nga 0,1% (zero presje një për qind) deri në 0,2% (zero presje dy për qind)”, thuhet në nenin 12 germa D.

Madje sipas argumenteve të dhëna për këtë formulë taksimi bazuar në vlerën e tregut, qeveria synon t’i vë fre edhe spekulimeve me çmimet e pronave. “Në këtë kuadër ajo mund të de-motivojë gjithashtu fryrjen e pajustifikuar të çmimeve të pasurive të paluajtshme. Taksa e re pasurisë do të përbejë një kosto domethënëse për pronarët dhe mund ta bëj spekulimin me çmimet më të rrallë”, vijon relacioni.

Përmes këtij projektligji vendi ndahet në 7 zona, që do të përdoren për të reduktuar tatimin për banesën e parë. Kjo reformë e re në taksim do të rëndojë më shumë mbi banesat e dyta e më shumë. Në nenin 8 sqarohet se si do të bëhet diferencimi në taksim nga banesë e parë në të dytë.

“Individi i cili ka në pronësi apo posedim, 2 (dy) ose më shumë banesa, ka të drejtën e zbritjes për banesën e parë, për vetëm 1 (një) prej këtyre banesave, pa marrë parasysh faktin që banesat mund të ndodhen në Bashki të ndryshme”, thuhet në nenin 8 pika 4. Po në nenin 8, përcaktohet një zbritje nga vlera e banesës së parë të të gjithë individëve, në një shumë të barabartë me 50% të vlerës së banesës së parë, por në çdo rast, jo më shumë se pragu maksimal i zbritjes i përcaktuar për 7 kategoritë e bashkive.

Në Tiranë pragu maksimal i zbritjes nga vlera e pronës do të jetë 8,4 milionë lekë. Për grupin e dytë ku përfshihen bashkitë Durrës, Himarë Vlorë, Sarandë ulja maksimale do jetë 4,75 milionë lekë, për bashkitë në kategorinë e tretë Elbasan, Fier, Kamëz, Kavajë, Korçë, Lezhë, Pogradec, Shkodër dhe Vorë vlera e pronës ulet me 3,55 milionë lekë para se të taksohet. Për bashkitë në kategorinë e katërt ku përfshihen Berat, Dibër, Divjakë, Gjirokastër, Gramsh, Krujë, Kukës, Librazhd, Lushnjë, Malësi e Madhe, Mat, Mirditë, Përrenjas dhe Rrogozhinë zbritja për banesën e parë është 2.8 milionë lekë.

Për bashkitë në kategorinë e pestë Belsh, Bulqizë, Cërrik, Delvinë, Devoll, Dimal, Dropull, Finiq, Has, Këlcyrë, Klos, Konispol, Kuçovë, Kurbin, Libohovë, Maliq, Mallakastër, Patos, Peqin, Përmet, Pustec, Roskovec, Shijak, Tepelenë dhe Tropojë zbritja është 2 milionë lekë. Për bashkitë në kategorinë e gjashtë ku bëjnë pjesë bashkitë Kolonjë, Poliçan, Pukë, Selenicë, Skrapar dhe Vau i Dejës zbritja është 1,45 milionë lekë. Kategoria e fundit, e shtata ku futen Fushë-Arrëz dhe Memaliaj, zbritja e vlerës së pronës është maksimumi 750 mijë lekë. Pasi bëhen këto zbritje mbi vlerën e pronës, aplikohet tatimi.

Pra psh, një individ me banesë të parë në Tiranë me vlerë 10 milionë lekë, do të paguaj tatim vetëm për vlerën 5 milionë lekë, pra për 50% të vlerës së saj. Kur vlera e pronës është 20 milionë lekë, çmimi mund të ulet me maksiumumi 8.4 milionë lekë, dhe për vlerën pas uljes prej 11.6 milionë lekësh paguhet tatimi. Taksa mbi pasurinë e paluajtshme vendoset dhe mblidhet në përputhje me këtë ligj nga viti 2029 për njësitë e ndërtesave dhe nga vitit 2031 për parcelat. “Bashkia përcakton vlerën e taksueshme të çdo pasurie të paluajtshme që i nënshtrohet taksimit në territorin e saj, deri më 31 dhjetor të vitit para vitit tatimor”, thuhet në pikën 5 të nenit 7.

Detaje

Ndërkohë referuar projektligjit, theksojmë se qeveria planifikon të mbledhë deri në 280 milionë euro në vit vetëm nga taksa e pronës, trefish më shumë sesa u mblodhën përgjatë 2025-ës nga taksa e pasurisë së paluajtshme, prej 85 milionë euro. Kjo do të arrihet përmes reformës së re të taksës së pronës, e cila pritet të sjellë një sërë risish, nga taksimi mbi vlerën e tregut dhe jo më mbi referencat e deri tek rritja e taksës që do të paguhet.

Përmes projektligjit të hedhur në Konsultim Publik “Për Taksën e Pasurive Të Paluajtshme”, synohet që taksimi i banesave të bëhet mbi bazën e çmimeve të tregut, dhe jo mbi referencat, pasi bashkitë çdo vit do të nxjerrin vlerat e reja të pronave. Sa më e shtrenjtë të jetë prona aq më e lartë do të jetë edhe taksa që do të paguhet. “Vlerat që përdoren për taksimin e pasurive të paluajtshme nuk përditësohen sipas një cikli të rregullt dhe nuk pasqyrojnë vlerat e tregut, duke sjellë humbje të ardhurash”, thuhet në relacion, ndaj është parashikuar që bashkitë çdo vit të caktojnë vlerat e reja të pasurive të patundshme mbi të cilat do të aplikohet taksa.

Mbi çmimet e banesave që do të caktojnë bashkitë do të mbahet edhe taksa nga 0.1% deri në 0.2% të vlerës së pronës, nga 0.05% që është aktualisht. Por para se të taksohet banesa, qytetarët do të kenë mundësi të përfitojnë një zbritje nga vlera e pronës por jo më shumë se 50% të vlerës së saj. Pra për një banesë me vlerë 100,000 euro, mund të ulet vlera me 50% dhe për pjesën tjetër prej 50 mijë eurosh të paguhet tarifa vjetore nga 50-100 euro, në varësi të normës tatimore që do të përcaktohet nga bashkia. (Zbritja e vlerës së pronës do të bëhet deri 50% por jo më shumë se tavanet e caktuara për 7 kategorizimet që i janë bërë bashkive.)

Për ata që kanë dy ose më shumë banesa në pronësi, zbritje nga vlera e pasurisë do të marrin vetëm tek banesa e parë, ndërsa tek të tjerat do paguajnë për aq sa vlen banesa. Pra për banesën e dytë po 100 mijë euro do paguajnë 100-200 euro taksë vjetore. Pra tatimi do të jetë automatikisht dyfish më i lartë kush ka mbi 1 banesë.

Sipas argumenteve të dhëna në relacion rritja e taksimit si për shtëpitë e para por edhe më shumë për ata që kanë në pronësi 2 ose më shumë banesa do t’i vë fre edhe spekulimeve me çmimet e pronave, pasi sa më i lartë çmimi më i lartë tatimi.