«Scultori Fiamminghi» në Leuven: skulptorët flamandë që ndryshuan Rilindjen italiane, për herë të parë në një ekspozitë

Muzeu M i Leuven-it, në Belgjikë, hap më 15 tetor ekspozitën «Scultori Fiamminghi. Skulptorët flamandë në Itali», e para e këtij lloji që vendos në qendër shkëmbimin artistik mes Italisë dhe Vendeve të Ulëta në shekullin XVI. Siç njofton ArtDaily, ekspozita, e cila qëndron e hapur deri më 28 shkurt 2027, rrëfen përmes skulpturave, pikturave, vizatimeve dhe gravurave se si artistët e Veriut që punuan në Itali lanë gjurmë të thella në gjuhën pamore të Rilindjes.

Në fillim të shekullit XVI, pionierë si Jan Gossaert, Pieter Coecke van Aelst dhe Cornelis Floris e sollën Rilindjen italiane në Flandër, ndërsa skulptorët flamandë nisën ta braktisnin përfundimisht stilin gotik. Vizitorët njihen me Jacques Dubroeucq-un, skulptorin e parë të vërtetë të Rilindjes në Vendet e Ulëta dhe artist oborri të Marisë së Hungarisë, i cili i pari vuri në praktikë atë që kishte parë përtej Alpeve, si dhe me figura kalimtare si Jacques Jonghelinck. (Fotoja kryesore e këtij shkrimi është vepra e Gossaert-it «Krishti mes Virgjëreshës dhe Shën Gjon Pagëzorit», rreth 1510–1520, sot në Muzeun Prado.)

Rruga ishte edhe e kundërt: shumë artistë flamandë kaluan Alpet drejt Italisë. Giambologna — Jean de Boulogne — nuk u kthye më kurrë; studioja e tij në Firence u bë magnet për talente të Veriut si Pietro Francavilla, Johann Gregor van der Schardt dhe Adriaen de Vries. Rreth vitit 1575, në Romë vepronin artistë flamandë me emra të italianizuar si Egidio della Riviera, Nicolo Pippi dhe Coppe Fiammingo, dhe ndikimi i këtyre «scultori fiamminghi» u shtri nga vendet skandinave deri në oborrin spanjoll.

Kryeveprat e koleksionit të vetë muzeut ekspozohen përkrah huazimeve nga muze ndërkombëtarë — Bargello dhe Uffizi në Firence, Louvre-i në Paris, V&A në Londër, Rijksmuseum në Amsterdam, Kunsthistorisches Museum në Vjenë dhe koleksionet e Vatikanit — si dhe nga kisha e koleksione private. Ekspozita mbyllet me familjen e skulptorëve të Brukselit, Duquesnoy, dhe vëllezërit Robert e Andries de Nole nga Utrecht, vepra e të cilëve tregon se si Kundër-Reforma i dha shtysë të re skulpturës fetare në fund të shekullit XVI.

Ekspozita, e kuruar nga Marjan Debaene, drejtoreshë e Mjeshtërve të Vjetër në M Leuven, buron nga kërkimet e rrjetit ndërkombëtar ARDS për skulpturën mesjetare dhe të Rilindjes, të cilin muzeu e drejton; kongresi i 13-të i ARDS-it do të mbahet në Leuven më 26–27 nëntor 2026. Drejtuesit e muzeut e paraqesin ekspozitën si dëshmi se lëvizja, shkëmbimi dhe rrjetet ndërkombëtare e kanë çuar gjithmonë artin përpara — një histori që, sipas tyre, jehon edhe sot.