Si mund të transformohet ‘Korridori VIII’ në një bosht energjetik dhe transporti nga Italia në Indi

Korridori i njohur si “VIII” ka potencialin të zhvillohet në një bosht të integruar që përfshin rrugë, hekurudha, energji, infrastrukturë të të dhënave dhe lidhje njerëzore midis Europës dhe Azisë. Për ta arritur këtë, nevojiten projekte konkrete energjetike dhe transporti, koordinim ndërkombëtar dhe financime që shkojnë përtej deklaratave politike të mëparshme.

Sipas Rregullores Reg (EU) Nr. 1315/2013 dhe më vonë Reg 2024/1679, nyjet dhe segmentet që historikisht lidhen me atë emërtim janë përfshirë në lista të ndryshme rrugore, por emërtimi “Korridori VIII” nuk figuron si një Korridor Themelor i BE-së; raporton monitor.

Rregullat e reja të BE-së i kanë strukturuar korridoret sipas hierarkisë Core, Extended Core dhe Comprehensive, me implikime të ndryshme për afatet, financimin dhe mbështetjen burokratike. Në kuadër të këtyre kornizave, BE-ja ka vendosur edhe rregulloren për korridoret energjetike TEN-E (Reg (BE) 2022/869), që i sheh lidhur me rrjetet e energjisë elektrike, tubacionet e gazit, hidrogjenin dhe rrjetet e CO2.

Në rastin e Shqipërisë, Porti i Durrësit është e vetmja nyje me status “Core” në atë që historikisht kemi quajtur Korridorin VIII. Përfitimet më të mëdha vijnë kur projektet e transportit dhe energjisë ndërthuren—për shembull, lidhjet hekurudhore dhe rrugore të elektrifikuara paralel me kabuj fibër-optike dhe terminale energjetike mund të krijojnë sinergji dhe kursime të konsiderueshme.

Shembulli i Tubacionit të Gazit TAP tregon se pozicioni gjeostrategjik i Shqipërisë mund të materializohet vetëm kur ekziston vullnet politik dhe investime të huaja. Përfaqësues të politikave kanë propozuar përparësitë si FSRU-në e Vlorës, linjën HVDC me Italinë dhe projekte të tjera të gjenerimit të energjisë të qëndrueshme si elementë kyç për të tërhequr fonde për korridoret e transportit.

Një vizion ambicioz parashikon që ky bosht të shtrihet nga Italia përmes Ballkanit drejt Lindjes së Mesme dhe më tej në Indi, duke krijuar një alternativë euroaziatike ndaj iniciativave komerciale ekzistuese. Avancimi i një sete të tillë projektesh kërkon koordinim politik, investime të mëdha dhe zbatim të menjëhershëm të projekteve energjetike të planifikuara; sipas monitor, pa këto elementë plani mbetet një potencial i pazbatuar.