Studentët e Cornell-it hartojnë hartën e parë të detajuar të “kimikateve të përjetshme” PFAS në liqenet Finger Lakes

Një ekip studentësh të Universitetit Cornell ka krijuar hartën e parë të detajuar të ndotjes me PFAS — grupi i substancave të njohura si “kimikate të përjetshme” — në rajonin e liqeneve Finger Lakes në shtetin e Nju Jorkut, siç raporton Phys.org duke iu referuar punës së grupit kërkimor të profesorit Damian Helbling në Cornell Duffield College of Engineering. Projekti lindi pasi banorët e zonës, të shqetësuar nga rregulloret e reja për ujin e pijshëm të shpallura nga Agjencia Amerikane e Mbrojtjes së Mjedisit (EPA) në vitin 2023, kërkonin përgjigje për nivelet e ndotjes në liqenet dhe përrenjtë pranë shtëpive të tyre, ndërsa të dhëna lokale praktikisht nuk ekzistonin.

Sipas raportimit të Phys.org, studentët kanë mbledhur mbi 500 mostra nga rreth 300 trupa ujorë — përfshirë të 11 liqenet Finger Lakes, degët e tyre, pellgjet dhe madje grumbullimet e përhershme të ujit pas shiut — dhe i kanë analizuar për 24 substanca të zakonshme PFAS. Rezultatet janë publikuar në një hartë interaktive të hapur për publikun, e cila tregon si zonat e pastra, ashtu edhe pikat e nxehta të ndotjes.

Lajmi qetësues, siç thekson ekipi i Cornell-it, është se përqendrimet e PFAS në rajon rezultojnë përgjithësisht të ulëta, pasi vëllimi i madh i ujit sipërfaqësor i hollon këto substanca. Pikat ku nivelet tejkalojnë vlerat udhëzuese të sigurisë të shtetit të Nju Jorkut ndodhen kryesisht pranë aeroporteve dhe stacioneve të stërvitjes së zjarrfikësve — vende ku lëngjet kundër ngrirjes së avionëve dhe shkumat zjarrfikëse, burime të njohura të PFAS, duket se i rrisin përkohësisht nivelet. Këto pika nuk janë burime uji të pijshëm dhe shpesh janë të izoluara nga rrjedhat e tjera ujore, çka e kufizon ndikimin e tyre.

PFAS njihen si “kimikate të përjetshme” sepse prishen shumë vështirë dhe grumbullohen në mjedis e në organizëm; studimet i kanë lidhur me ulje të pjellorisë, çrregullime hormonale dhe disa lloje kanceri. Pikërisht për këtë arsye, të dhënat e mbledhura në Finger Lakes shërbejnë, sipas grupit të Cornell-it, si një bazë reference për të ndjekur ndryshimet në të ardhmen, sidomos nëse në rajon vendosen industri të reja që mund të shtojnë ndotjen.

Ekipi, tashmë në brezin e tij të dytë pas diplomimit të anëtarëve të parë, synon, siç raporton Phys.org, të ndikojë në mënyrën se si shteti i Nju Jorkut monitoron PFAS dhe të përdorë të dhënat për të identifikuar zonat me përparësi edhe në rajone të tjera të shtetit. Studentët e kanë paraqitur punën në afro një duzinë konferencash dhe takimesh me grupet e baseneve ujore dhe organizatat bashkiake.