22 shtete kërkojnë që inteligjenca artificiale të mbetet “nën kontrollin e njeriut”

Një grup prej 22 vendesh ka mbështetur një deklaratë ndërkombëtare që kërkon forcimin e mbikëqyrjes së modeleve më të avancuara të inteligjencës artificiale, me parimin se AI duhet të mbetet nën drejtimin, mbikëqyrjen dhe kontrollin e njerëzve. Deklarata u publikua më 21 shtator, në kuadër të javës së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.

Nisma është promovuar ndër të tjera nga presidenti finlandez Alexander Stubb dhe kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre. Dokumenti pranon potencialin e AI-së për zhvillimin e shkencës, ekonomisë dhe përmirësimin e jetës së njerëzve, por paralajmëron se zhvillimi i shpejtë i modeleve të avancuara mund të krijojë rreziqe serioze për sigurinë nëse nuk menaxhohet siç duhet.

Deklarata kërkon që kompanitë e AI-së të krijojnë protokolle transparente sigurie, të kryejnë testime përpara publikimit të modeleve dhe të lejojnë vlerësime të pavarura nga ekspertë të kualifikuar. Qeverive dhe organizatave rajonale u kërkohet ndërkohë të koordinojnë standardet dhe të shkëmbejnë informacion për incidentet serioze të sigurisë.

Një nga propozimet më të rëndësishme është shqyrtimi i krijimit të një institucioni ndërkombëtar për mbikëqyrjen e AI-së. Sipas deklaratës, një strukturë e tillë mund të vendosë standarde, të mundësojë verifikimin e sistemeve dhe të mbledhë shtetet për konsultime kur modelet e AI-së kalojnë nivele të caktuara aftësish.

Stubb i tha POLITICO.com se preferenca e tij do të ishte krijimi i një institucioni të ri ndërkombëtar, potencialisht brenda sistemit të OKB-së dhe me një rol mbikëqyrës të krahasueshëm në parim me atë të institucioneve ndërkombëtare në fusha të tjera me rrezik të lartë. Megjithatë, forma përfundimtare mbetet e hapur.

SHBA-ja dhe Kina nuk janë mes nënshkruesve të deklaratës. Stubb tha se shpreson që iniciativa të krijojë mbështetje më të gjerë dhe që dy fuqitë kryesore në zhvillimin e AI-së të përfshihen në të ardhmen. Dokumenti nuk kërkon ndalimin apo pezullimin e zhvillimit të inteligjencës artificiale, por vendos theksin te menaxhimi i rreziqeve dhe kontrolli njerëzor.

Mes mbështetësve janë drejtues nga Finlanda, Norvegjia, Gjermania, Kanadaja, Australia, Danimarka, Estonia, Irlanda, Islanda, Spanja, Holanda, Kenia, Afrika e Jugut, Singapori, Turqia dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, si edhe presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen. Deklarata mbetet e hapur për mbështetjen e vendeve të tjera.

Nisma synon të vendosë një parim të përbashkët ndërkombëtar: zhvillimi i AI-së mund të vazhdojë, por sistemet më të fuqishme duhet të kenë mekanizma sigurie, vlerësim të pavarur dhe mbikëqyrje njerëzore.