⛅
Tiranë 14°C · Pjesërisht vranët 17 Nëntor 2026
S&P 500 7,417 ▼1.92%
DOW 51,608 ▼1.41%
NASDAQ 24,510 ▼2.49%
NAFTA 85.16 ▼0.65%
ARI 3,878 ▲0.64%
💱 VALUTAT
EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728 EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728
₿ CRYPTO
BTC $64,432 ▼ -0.3% ETH $1,821 ▲ +0.44% XRP $0.9565 ▲ +0.42% SOL $72.3300 ▲ +1.66%
S&P 500 7,417 ▼1.92 % DOW 51,608 ▼1.41 % NASDAQ 24,510 ▼2.49 % NAFTA 85.16 ▼0.65 % ARI 3,878 ▲0.64 % S&P 500 7,417 ▼1.92 % DOW 51,608 ▼1.41 % NASDAQ 24,510 ▼2.49 % NAFTA 85.16 ▼0.65 % ARI 3,878 ▲0.64 %
EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728 EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728
17 Nën 2026
Breaking
Europa

BERZH: ekonomitë në zhvillim rrezikojnë të mbeten jashtë bumit të mbrojtjes dhe inteligjencës artificiale

Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim paralajmëron se shumë vende të rajonit të saj nuk kanë infrastrukturën dhe financimin për të përfituar nga rritja e shpenzimeve të mbrojtjes dhe nga inteligjenca artificiale, ndërsa në gati gjysmën e tyre rrjeti elektrik nuk do të mbante as një qendër të vetme të dhënash.

Ekonomitë në zhvillim mund të kenë vështirësi të përfitojnë nga rritja e shpenzimeve të mbrojtjes dhe nga bumi i inteligjencës artificiale, sepse shumë prej tyre nuk kanë infrastrukturën dhe financimin e nevojshëm për të konkurruar, siç njofton Reuters duke cituar Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH).

Raporti i tranzicionit i bankës, i publikuar të martën, thotë se vendet e BERZH-it që kanë mbetur prapa mund ta kenë të vështirë të arrijnë kapacitetin e nevojshëm për të konkurruar. “Vendet që janë rishpikur më parë ndoshta kanë një avantazh, sepse kanë përvojë në shfrytëzimin e mundësive të reja”, tha kryeekonomistja e BERZH-it, Beata Javorcik, duke vënë në dukje se shumica e tyre kanë ndryshuar ndjeshëm gjatë 30 viteve të fundit. “Lajmi i keq është se nuk është e lehtë të futesh në bumin e AI-së dhe të mbrojtjes, sepse këto janë mallra komplekse”, shtoi ajo. Banka mbulon rreth 40 vende në Evropën Lindore, Azinë Qendrore, Lindjen e Mesme dhe Afrikë.

Sa i përket mbrojtjes, raporti vë në dukje se pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 rriti shpenzimet e mbrojtjes, por, me përjashtim të Polonisë dhe Turqisë, shumica e eksportuesve të mbrojtjes janë jashtë rajoneve të BERZH-it. Pavarësisht një sektori të gjallë startup-esh të mbrojtjes, kompanitë në Evropën në zhvillim e kanë të vështirë të sigurojnë financim për zgjerim. Dronët janë një përjashtim, me rritje të shpejtë të kompanive në Ukrainë, Estoni, Poloni dhe Turqi.

Edhe në inteligjencën artificiale shumica e vendeve të BERZH-it janë prapa, konstaton raporti: sipas Javorcik, ato nuk janë aktive në lëndët e para kritike, në prodhimin e çipeve apo në qendrat e të dhënave. Në gati gjysmën e vendeve të BERZH-it, rrjeti elektrik nuk do të mund të mbështeste as një qendër të vetme të dhënash, ndërsa rritja e vendeve të punës me kualifikim të ulët tashmë po ngadalësohet dhe ekonomitë më të pasura janë më mirë të pozicionuara për fitime produktiviteti.

Megjithatë, raporti sheh edhe një rrugë: vendet mund të zhvillojnë dhe eksportojnë aplikacione të bazuara në AI, të cilat kanë barriera më të ulëta hyrjeje. “Ajo që duhet bërë është të lejohet transformimi strukturor i ekonomisë, duke mbrojtur punëtorët gjatë periudhës së tranzicionit”, tha Javorcik.

Komentet

Bëhu i pari që komenton!

Lini një Koment të Ri

Për t'u përgjigjur një komenti specifik, kliko butonin 💬 Përgjigju poshtë atij komenti.

🔒 Komenti juaj do të publikohet pas miratimit nga moderatori.