⛅
Tiranë 18°C · Pjesërisht vranët 17 Nëntor 2026
S&P 500 7,417 ▼1.92%
DOW 51,608 ▼1.41%
NASDAQ 24,510 ▼2.49%
NAFTA 85.98 ▲0.3%
ARI 3,859 ▲0.16%
💱 VALUTAT
EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728 EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728
₿ CRYPTO
BTC $64,091 ▼ -0.73% ETH $1,788 ▼ -1.18% XRP $0.9558 ▲ +0.17% SOL $72.1000 ▲ +0.6%
S&P 500 7,417 ▼1.92 % DOW 51,608 ▼1.41 % NASDAQ 24,510 ▼2.49 % NAFTA 85.98 ▲0.3 % ARI 3,859 ▲0.16 % S&P 500 7,417 ▼1.92 % DOW 51,608 ▼1.41 % NASDAQ 24,510 ▼2.49 % NAFTA 85.98 ▲0.3 % ARI 3,859 ▲0.16 %
EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728 EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728
17 Nën 2026
Breaking
Teknologji

Fryma e balenës mjafton për gjenomin e plotë, dronët zëvendësojnë biopsinë për herë të parë në botë

Studimi i Universitetit St Andrews, i botuar në Molecular Ecology Resources, renditi gjenomin e plotë të balenave gungaçe vetëm nga mostrat e frymës të mbledhura me dronë në brigjet e Kolumbisë Britanike — pa shigjeta, pa biopsi dhe pa iu afruar me anije.

Shkencëtarët kanë renditur për herë të parë në botë gjenomin e plotë të një balene vetëm nga fryma e saj, pa asnjë ndërhyrje fizike te kafsha. Siç raporton Phys.org për studimin e botuar më 17 nëntor në revistën shkencore Molecular Ecology Resources, ekipi i Universitetit St Andrews, në bashkëpunim me Universitetin e Kopenhagës, Shoqërinë e Cetaceve të Bregut Verior dhe agjencinë Fisheries and Oceans Canada, e arriti renditjen duke përdorur mostra të “mukusit të balenës” të mbledhura me dronë të vegjël në brigjet e Kolumbisë Britanike.

Deri tani, renditja e gjenomit të plotë kërkonte një biopsi — një mostër lëkure dhe dhjami e marrë me shigjetë — një kafshë të ngecur në breg ose një ekzemplar historik, dhe afrimi me anije mund t’i shqetësojë balenat. Sipas studiuesve, zgjidhja ishte e thjeshtë: enë sterile Petri u vendosën mbi një dron të vogël tregtar, i cili fluturoi përmes frymëmarrjeve të nxjerra nga balena, zakonisht një deri në gjashtë frymë për çdo dalje në sipërfaqe, derisa enët mbuloheshin nga lëngu i frymës.

Ekipi mblodhi 58 mostra fryme nga 26 balena gungaçe në territorin e Kombit të Parë Gitga’at, në sistemin e fjordeve Kitimat në Kolumbinë Britanike veriore. Rreth 84% e ADN-së në mostra vinte nga vetë balena, gjenomet e marra nga fryma përputheshin me gjenomet e biopsive të të njëjtave kafshë, ndërsa mostrat e përsëritura gjatë dy viteve dhanë gjenome që përputheshin. Analizat përcaktuan saktë seksin e çdo balene, zbuluan tri variante të reja të ADN-së mitokondriale dhe treguan pak shenja të kryqëzimit të fundit brenda popullatës.

“Këto gjenome të marra nga fryma do t’i përdorim jo vetëm për të vlerësuar strukturën dhe shëndetin e popullatës, por edhe farefisninë dhe lidhjet familjare mes balenave gungaçe që ushqehen në Kolumbinë Britanike veriore”, tha drejtuesja e studimit, dr. Éadin O’Mahony, në kohën e hulumtimit pjesë e Institutit Skocez të Oqeaneve në Universitetin St Andrews. Më shumë se një e treta e mostrave u morën duke e fluturuar dronin drejtpërdrejt nga toka, pa asnjë anije; balenat në pushim nuk u mostruan kurrë dhe fluturimet ndaleshin nëse balena tregonte ndonjë reagim.

Studimi hap edhe një dritare për shëndetin e kafshëve: rreth 16% e ADN-së në çdo mostër vjen nga mikrobet që jetojnë në rrugët e frymëmarrjes së balenës, ndaj një frymë e vetme mund të tregojë njëkohësisht gjenomin dhe mikrobiomën respiratore. Të dhënat përbëjnë grupin e parë në nivel popullate të gjenomeve të plota për balenat gungaçe të Paqësorit Verior — para këtij studimi, vetëm një gjenom i tillë ishte i disponueshëm publikisht. Studimi “Breath to genome” mban kodin DOI 10.1111/1755-0998.70219.

Komentet

Bëhu i pari që komenton!

Lini një Koment të Ri

Për t'u përgjigjur një komenti specifik, kliko butonin 💬 Përgjigju poshtë atij komenti.

🔒 Komenti juaj do të publikohet pas miratimit nga moderatori.