Gary Kokalari i shkruan Sekretarit të Shtetit, Rubio: SHBA duhet të hetojë Berishën dhe Mediun, të dy ndikuan te ligjvënë

Aktivisti shqiptaro-amerikan Gary Kokalari i është drejtuar me një letër Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, duke kërkuar që administrata amerikane të shqyrtojë jo vetëm pretendimet e ngritura ndaj qeverisë shqiptare nga kongresmenët Joe Wilson dhe Keith Self, por edhe rrethanat dhe kontaktet politike që, sipas tij, i paraprinë letrës së tyre.

Kokalari ndalet veçanërisht te marrëdhëniet e Fatmir Mediut dhe Sali Berishës me ligjvënës amerikanë, duke ngritur pyetjen nëse ndërhyrja e Wilson dhe Self mund të jetë ndikuar nga aktiviteti lobues dhe politik i opozitës shqiptare.

Në letër, ai rikthen gjithashtu në vëmendje përcaktimin e Berishës për korrupsion nga Departamenti amerikan i Shtetit në vitin 2021 dhe skandalin e municioneve AEY, për të cilin Kokalari thotë se ka pasur njohuri të drejtpërdrejta përmes bashkëpunimit me “The New York Times”, Departamentin amerikan të Drejtësisë dhe Komisionin e Mbikëqyrjes të Dhomës së Përfaqësuesve.

Kokalari kërkon që Departamenti i Shtetit të hetojë në mënyrë të pavarur edhe çdo veprim lobimi, ndërmjetësim politik ose aktivitet që mund të kërkojë deklarim sipas ligjit amerikan për regjistrimin e agjentëve të huaj.

Letra e plotë e Gary Kokalarit, drejtuar Sekretarit Rubio:

“Lënda: Shqipëria, ndikimi në Kongres dhe skandali i municioneve AEY

I nderuar Sekretar Rubio,

Po ju shkruaj në lidhje me letrën e datës 22 tetor 2026, drejtuar juve nga kongresmenët Joe Wilson dhe Keith Self, në lidhje me korrupsionin, qeverisjen demokratike dhe sundimin e ligjit në Shqipëri.

Kongresmenët ngrenë disa çështje shumë serioze në lidhje me qeverinë aktuale shqiptare, të cilat meritojnë vëmendje të mëtejshme nga qeveria e Shteteve të Bashkuara. Pretendimet për korrupsion, ndërhyrje në pavarësinë e gjyqësorit dhe pengim të hetimeve legjitime duhet të shqyrtohen në mënyrë të plotë, pavarësisht përkatësive politike të personave të përfshirë.

Megjithatë, besoj se edhe rrethanat që lidhen me letrën e kongresmenëve meritojnë të njëjtin nivel shqyrtimi. Në veçanti, jam thellësisht i shqetësuar për përpjekjet e dukshme të ish-kryeministrit shqiptar Sali Berisha dhe bashkëpunëtorit të tij politik prej shumë vitesh, ish-ministrit të Mbrojtjes Fatmir Mediu, për të ndikuar te politikëbërësit amerikanë, ndërkohë që paraqiten si mbrojtës të pikërisht atyre parimeve të transparencës, llogaridhënies dhe sundimit të ligjit që historia e tyre politike i vë në pikëpyetje.

Përfshirja e Mediut është veçanërisht shqetësuese.

Mediu ka kultivuar marrëdhënie me ligjvënës amerikanë, përfshirë kongresmenët Wilson dhe Self. Këto marrëdhënie nuk janë spekulative. Ato janë pranuar publikisht dhe dokumentuar gjatë disa viteve.

Në janar 2025, Mediu raportoi se ishte takuar me kongresmenin Self për të diskutuar pretendimet lidhur me procesin zgjedhor në Shqipëri. Në mars 2025, Mediu përshkroi publikisht miqësinë e tij të gjatë me kongresmenin Wilson, përfshirë bisedat e tyre për korrupsionin dhe zgjedhjet në Shqipëri. Në shkurt 2026, Mediu mori pjesë në një tjetër delegacion të opozitës shqiptare që u takua me kongresmenin Self në Uashington.

Edhe më domethënëse është se më 8 shtator 2026, Mediu shoqëroi Berishën në një takim me kongresmenin Self. Tri ditë më vonë, më 11 shtator, Berisha dhe Mediu u takuan me kongresmenin Wilson në Dallas, Teksas.

Sipas raportimeve të publikuara, këto diskutime u përqendruan te korrupsioni, krimi i organizuar, trafiku i drogës, manipulimi zgjedhor dhe sjellja e qeverisë së kryeministrit Edi Rama.

Më 18 shtator, Mediu doli në televizionin shqiptar dhe diskutoi hapur rrethanat e vizitës së Berishës në Shtetet e Bashkuara. Ai pranoi se gjatë vizitës kishin zhvilluar takime të veçanta me kongresmenë amerikanë dhe kishin diskutuar përpjekjet e tyre për t’u komunikuar atyre pretendimet lidhur me situatën politike në Shqipëri.

Rreth gjashtë javë pas këtyre takimeve, kongresmenët Wilson dhe Self ju dërguan një letër ku ngrinin në thelb të njëjtat shqetësime.

Kjo kronologji është e vështirë të hidhet poshtë si një rastësi e thjeshtë.

Ndonëse në vetvete nuk ka domosdoshmërisht asgjë të papërshtatshme që anëtarë të Kongresit të takohen me figura politike të huaja, marrëdhëniet afatgjata të përfshira, koha e takimeve të shtatorit dhe ngjashmëria mes çështjeve të diskutuara dhe atyre që më pas u ngritën në letrën e kongresmenëve sugjerojnë fort se ndërhyrja është ndikuar nga aktiviteti politik i Berishës, Mediut dhe bashkëpunëtorëve të tyre.

Nuk sugjeroj se ndonjëri prej kongresmenëve është përfshirë me vetëdije në ndonjë shkelje. Megjithatë, mundësia që ndërhyrja e tyre të jetë formësuar nga individë me histori politike thellësisht shqetësuese ngre pikëpyetje serioze për pavarësinë dhe objektivitetin e paraqitjeve që ju janë bërë.

Ajo që e bën këtë situatë veçanërisht shqetësuese është vetë historia e Berishës me qeverinë e Shteteve të Bashkuara. Më 19 maj 2021, Sekretari i Shtetit Antony Blinken e përcaktoi publikisht Berishën si të përfshirë në korrupsion të rëndësishëm, sipas Seksionit 7031(c) të legjislacionit të buxhetit të Departamentit të Shtetit. Departamenti i Shtetit përmendi përfshirjen e Berishës në përvetësimin e fondeve publike, ndërhyrjen në procese publike dhe përdorimin e postit zyrtar për të përfituar ai vetë, aleatët e tij politikë dhe anëtarët e familjes së tij. Përcaktimi përfshiu edhe bashkëshorten, djalin dhe vajzën e tij. Ky nuk ishte një pretendim i motivuar politikisht që vinte nga kundërshtarët shqiptarë të Berishës. Ishte një përcaktim zyrtar i Departamentit të Shtetit të Shteteve të Bashkuara.

Në prill 2022, Ndihmëssekretarja e Shtetit Karen Donfried shpjegoi publikisht se nuk do të takohej me Berishën për shkak të përcaktimit të tij për korrupsion. Edhe ish-ambasadorja amerikane në Shqipëri Yuri Kim bëri të qarta shqetësimet serioze të qeverisë amerikane lidhur me Berishën dhe aktivitetet e tij politike.

Megjithatë, Berisha më pas ndërmori një përpjekje të organizuar, me ndihmën e Mediut, për të siguruar akses te ligjvënës amerikanë me ndikim, në një përpjekje të qëllimshme për të rehabilituar imazhin e tij politik.

Në qershor 2026, Berisha deklaroi publikisht se kufizimet për hyrjen e tij në Shtetet e Bashkuara ishin hequr. Megjithëse Departamenti i Shtetit mund t’i ketë dhënë Sali Berishës një përjashtim për hyrje, me sa kam dijeni, nuk ka konfirmuar se përcaktimi bazë për korrupsion ishte shfuqizuar. Një përjashtim që lejon hyrjen në Shtetet e Bashkuara nuk përbën domosdoshmërisht përmbysje të vendimit fillestar për korrupsion. Për rrjedhojë, rrethanat që lidhen me ndryshimin e dukshëm të statusit të udhëtimit të Berishës, vlefshmëria e vazhdueshme e përcaktimit të tij për korrupsion dhe roli i aktivitetit politik në sigurimin e aksesit te ligjvënës amerikanë me ndikim meritojnë shqyrtim të kujdesshëm.

Megjithatë, përfshirja e Mediut ka edhe një dimension akoma më shqetësues.

Berisha dhe Mediu shërbenin përkatësisht si kryeministër dhe ministër i Mbrojtjes së Shqipërisë gjatë skandalit famëkeq të municioneve AEY, i cili çoi në dënime penale në Shtetet e Bashkuara për një skemë mashtrimi ndaj qeverisë amerikane.

Skandali lidhej me furnizimin e forcave afgane të sigurisë me municione të prodhuara në Kinë, në kuadër të një kontrate të Departamentit amerikan të Mbrojtjes. Origjina kineze e municioneve u fsheh qëllimisht për të anashkaluar kufizimet amerikane të prokurimit.

Komisioni për Mbikëqyrjen dhe Reformën Qeveritare i Dhomës së Përfaqësuesve, nën drejtimin e kryetarit Henry Waxman, zhvilloi një hetim të gjerë mbi këtë çështje.

Dëshmitë në Kongres ngritën pikëpyetje veçanërisht serioze për sjelljen e Mediut, përfshirë pretendimet se ai kishte urdhëruar heqjen e provave që identifikonin origjinën kineze të municioneve përpara një inspektimi të pritshëm nga një gazetar amerikan.

Këto nuk ishin pretendime të fabrikuara nga kundërshtarët politikë shqiptarë. Ato dolën gjatë një hetimi zyrtar të Kongresit të Shteteve të Bashkuara për një skemë mashtruese prokurimi ushtarak ku përfshiheshin paratë e taksapaguesve amerikanë.

Kam njohuri të drejtpërdrejta për këtë çështje, pasi personalisht kam hetuar dhe zbuluar aspekte të rëndësishme të transaksioneve mashtruese të municioneve, në bashkëpunim me “The New York Times”, Departamentin amerikan të Drejtësisë dhe Komisionin e Dhomës së Përfaqësuesve për Mbikëqyrjen dhe Reformën Qeveritare. Përfshirja ime më dha njohuri të drejtpërdrejta për aktivitetet e individëve të lidhur me qeverinë Berisha, përfshirë Fatmir Mediun, dhe rrethanat që rrethonin skandalin.

Edhe pse procedurat penale amerikane u përqendruan te drejtuesit e AEY-së, provat e zhvilluara gjatë hetimit të Kongresit ngritën pyetje serioze dhe shqetësuese për rolin, sjelljen dhe përfshirjen e mundshme të zyrtarëve të lartë shqiptarë në rrethanat që rrethonin skandalin.

Në këtë sfond, aktivitetet e sotme të Mediut janë veçanërisht të vështira për t’u pajtuar me angazhimin që ai deklaron për transparencë dhe llogaridhënie.

Kemi të bëjmë me një individ që shërbeu si ministër i Mbrojtjes i Shqipërisë gjatë një skandali që përfshinte transaksione mashtruese me Departamentin e Mbrojtjes të Shteteve të Bashkuara, sjellja e të cilit u vu në pikëpyetje gjatë një hetimi të Kongresit amerikan dhe që tani po kultivon në mënyrë aktive marrëdhënie me ligjvënës amerikanë për të nxitur shqyrtimin e pretendimeve për korrupsion ndaj kundërshtarëve të tij politikë.

Hipokrizia është e dukshme.

I njëjti standard llogaridhënieje që Mediu dhe Berisha kërkojnë sot nga qeveria aktuale shqiptare duhet të zbatohet edhe ndaj sjelljes dhe historive të tyre politike.

Do të ishte një ironi e thellë nëse ligjvënës amerikanë, duke vepruar si përgjigje ndaj aktivitetit politik të individëve të lidhur me një prej skandaleve më famëkeqe të prokurimit që ka përfshirë Shqipërinë dhe Shtetet e Bashkuara, do të shndërroheshin në instrumente për avancimin e ambicieve politike të këtyre individëve.

Qeveria e Shteteve të Bashkuara duhet të jetë veçanërisht vigjilente ndaj një mundësie të tillë.

Nuk sugjeroj që pretendimet e ngritura nga kongresmenët Wilson dhe Self lidhur me qeverinë Rama duhet të hidhen poshtë. Ato meritojnë një shqyrtim serioz dhe të pavarur.

Megjithatë, do të ishte po aq e papërshtatshme që Departamenti i Shtetit të pranonte paraqitjet e kongresmenëve pa marrë në konsideratë interesat politike dhe historinë e individëve që mund të kenë nxitur ndërhyrjen e tyre.

Departamenti duhet të vlerësojë në mënyrë të pavarur pretendimet që përmban letra Wilson-Self, duke shqyrtuar njëkohësisht rrethanat që lidhen me përgatitjen e saj, përfshirë marrëdhëniet e dokumentuara mes kongresmenëve dhe këtyre figurave politike shqiptare.

Vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet gjithashtu çdo aktiviteti lobimi, ndërmjetësi politik ose përpjekjeje të koordinuar që mund të ketë ndikuar në ndërhyrjen e Kongresit, përfshirë edhe faktin nëse individë ose organizata që veprojnë në emër të interesave politike shqiptare janë përfshirë në aktivitete që kërkojnë deklarim sipas Ligjit për Regjistrimin e Agjentëve të Huaj.

Familja ime ka qenë pjesë integrale e komunitetit shqiptaro-amerikan për më shumë se një shekull. Gjatë viteve kam punuar me diplomatë dhe zyrtarë të lartë amerikanë gjatë periudhave kritike të historisë së Shqipërisë dhe Kosovës, kam organizuar përpjekje për të ofruar ndihmë humanitare dhe jam përpjekur të ekspozoj korrupsionin dhe shkeljet që dëmtonin interesat amerikane dhe shqiptare.

Përfshirja ime në zbulimin e skandalit AEY pasqyron këtë angazhim afatgjatë ndaj llogaridhënies, veçanërisht kur janë në lojë paratë e taksapaguesve amerikanë dhe integriteti i institucioneve të qeverisë së Shteteve të Bashkuara.

Shqetësimi im nuk ka qenë kurrë avancimi i interesave të ndonjë partie apo fraksioni të caktuar politik shqiptar. Përkundrazi, ka qenë garantimi që politika e jashtme amerikane ndaj Shqipërisë të mbetet parimore, e pavarur dhe në përputhje me angazhimin afatgjatë të vendit tonë ndaj demokracisë, drejtësisë dhe sundimit të ligjit.

Shtetet e Bashkuara duhet të vazhdojnë të kërkojnë llogaridhënie nga qeveria aktuale shqiptare. Por duhet të tregojnë të njëjtën vigjilencë edhe ndaj atyre që kërkojnë ta zëvendësojnë atë, veçanërisht kur historia e tyre ngre pikëpyetje serioze për korrupsionin, integritetin dhe respektimin e interesave amerikane.

Sekretar Rubio, politika e jashtme amerikane ndaj Shqipërisë duhet të përcaktohet nga interesat dhe parimet e Shteteve të Bashkuara. Ajo nuk duhet të bëhet instrument për avancimin e ambicieve politike të Sali Berishës, Fatmir Mediut apo individëve të tjerë, sjellja e të cilëve ka ngritur më parë shqetësime serioze brenda qeverisë amerikane. Populli shqiptar meriton më mirë dhe miqësia e gjatë mes dy vendeve tona nuk kërkon më pak se kaq.

Me respekt,

Gary Kokalari

Shqiptarët për një Shqipëri Demokratike”.