Karavaxhizmi flamand zbulohet në Bruksel: ekspozita në Maison Stirum rikthen mjeshtrit e harruar të dritës dhe hijes

Një kapitull pothuajse i harruar i pikturës flamande po rikthehet në vëmendje në Bruksel. Ekspozita “Flemish Caravaggism” në Maison Stirum, siç njofton Artprice, mbledh vepra të piktorëve të Holandës Jugore që, midis viteve 1610 dhe 1640, përqafuan natyralizmin dhe dritën dramatike të Caravaggio-s. Ekspozita është e hapur nga 6 tetori 2026 deri në prill 2027 dhe vizitohet vetëm me takim.

Projekti lindi në vitin 2023, gjatë një simpoziumi në Academia Belgica në Romë, kur Marie de Limburg Stirum vuri re se gati tridhjetë vjet prodhim artistik mungonin nga rrëfimi kolektiv i barokut flamand. Së bashku me vëllain e saj François, ajo i ra në gjurmë këtyre kryeveprave nëpër Europë, dhe ekspozita që rezultoi ndërthur tregun e artit me kërkimin shkencor, me atribuime të rishikuara dhe prejardhje të rindërtuara të veprave.

Në qendër të ekspozitës qëndron Adam de Coster (1586–1643), i mbiquajtur Pictor Noctium, “piktori i netëve”, i pranishëm me katër piktura të mëdha. Kryevepra e tij, “Mohimi i Shën Pjetrit”, shquhet për dritën teatrale të qiririt — e njëjta vepër që u diskutua edhe në ekspozitën për Georges de La Tour te Musée Jacquemart-André në Paris. Për këta artistë, chiaroscuro-ja nuk ishte efekt dekorativ, por mjeti që përqendron vëmendjen te një fytyrë, një gjest apo një çast tensioni psikologjik.

Shumëllojshmëria e ekspozitës shtrihet përtej skenave të natës. Theodor Rombouts përfaqësohet me dy kanavaca të mëdha rreth vitit 1634, mes tyre një skenë e gjallë tavernash, ndërsa “Krishti në shtëpinë e Martës dhe Marisë” u pikturua në bashkëpunim me Adriaen van Utrecht. Ekspozohen gjithashtu “Ekstaza e Shën Françeskut” e Gérard Seghers-it dhe një “Apollo dhe Marsyas” i Jan Janssens-it, si dhe vepra të piktorëve veriorë të vendosur në Itali, nga Jean Ducamp në Romë te Matthias Stomer në Palermo.

Sipas Artprice, disa nga pikturat — të cilat janë në shitje — publikohen e dokumentohen për herë të parë, ndërsa katalogu shkencor i ekspozitës mbledh specialistët Hans Vlieghe, Joost Vander Auwera, Anne Delvingt dhe Pierre-Yves Kairis. Organizatorët shpresojnë se dokumentimi rigoroz do t’i kthejë kësaj gjenerate piktorësh, të lënë në hije për shekuj, vendin që i takon në historinë e artit europian.