Raporti zbulon se Evropa mund të bjerë në ‘kurthin e varësisë’ në tregtinë e inteligjencës artificiale me SHBA-në dhe Azinë

Evropa mbështetet te Azia për pjesën më të madhe të infrastrukturës që fuqizon inteligjencën artificiale, dhe kompanitë amerikane mbajnë pjesë të mëdha të tregut në shumë fusha të teknologjisë, gjë që mund ta vërë kontinentin në rrezik.

Evropa rrezikon të bjerë në një “kurth varësie” nga teknologjia, ndërsa inteligjenca artificiale (IA) riformëson tregtinë globale dhe fuqinë ekonomike, sipas një raporti të ri.

Raporti nga kompania e sigurimeve Allianz argumenton se ekonomia botërore po riorganizohet rreth industrive të teknologjisë si cloud computing, qendrat e të dhënave dhe gjysmëpërçuesit, ku Evropa është më e dobët krahasuar me Shtetet e Bashkuara dhe Azinë.

Azia dominon eksportin e mallrave të lidhura me inteligjencën artificiale me 65% të kësaj pjese të ekonomisë botërore dhe shtatë nga 10 eksportuesit kryesorë të inteligjencës artificiale në botë, në një industri që ka shpërthyer nga 1 trilion dollarë (880 miliardë euro) në vitin 2014 në 3.8 trilion dollarë (3.3 trilion euro) në vitin 2025.

SHBA-të kanë trefishuar importet e tyre të lidhura me inteligjencën artificiale që nga viti 2023, kryesisht për shkak të investimeve të vendit në qendrat e të dhënave dhe cloud computing. Gjithashtu, SHBA-të janë shtëpia e gati gjysmës së qendrave të të dhënave në botë.

Ndërkohë, importet e lidhura me inteligjencën artificiale në Evropë janë rritur vetëm me 40% gjatë së njëjtës periudhë, duke nxjerrë në pah atë që Allianz e përshkruan si një “boshllëk infrastrukturor” në zgjerim.

Blloku ka një rol “modest” në të gjithë zinxhirin e furnizimit me inteligjencë artificiale, gjë që e lë rajonin me “një ndikim të kufizuar strategjik dhe një ekspozim domethënës ndaj ndërprerjeve të zinxhirit të furnizimit”, zbuloi raporti.

I varur nga një ‘kill switch’ amerikan

Gjigantët amerikanë të teknologjisë kontrollojnë deri në 40% të aftësisë operative kompjuterike të Evropës dhe gati gjysmën e projekteve të ardhshme të qendrave të të dhënave.

Këto firma po përfitojnë nga një treg i dobët për investime private në kompani dhe konkurrenca e ulët nga firmat lokale, tha raporti.

SHBA-të gjithashtu kanë një pjesë tregu prej 80% të tregut të cloud computing në Evropë, 59% të të ardhurave nga softuerët e ndërmarrjeve në Evropë dhe 73% të pjesës së tregut të softuerëve të menaxhimit të klientëve. Kjo i lë lojtarët jo-amerikanë “të konkurrojnë për kufijtë e mbetur”. “Kufizimet strukturore, rregullimi i fragmentuar, proceset komplekse të lejeve, vonesat në lidhjen e rrjetit, mungesa e hipershkallëzuesit vendas dhe financimi i kufizuar i VC ose i mbështetur nga shteti e përforcojnë këtë varësi”, tha raporti.

Evropa është gjithashtu e varur nga produktet harduerike nga Azia, siç janë njësitë e përpunimit grafik (GPU) të nevojshme për trajnimin e modeleve të inteligjencës artificiale. Blloku importon 57% të të gjitha pajisjeve të tij të IT-së dhe më shumë se gjysmën e pajisjeve harduerike të nevojshme për qendrat e tij të të dhënave nga pesë vende aziatike: Tajvani, Kina, Koreja e Jugut, Malajzia dhe Vietnami.

Ky varësi nga pajisjet aziatike “plotëson” varësinë e SHBA-së që do të “rritet” nëse nuk ka investime të pavarura në atë fushë, zbuloi raporti.

“Në këtë sfond, Evropa është përgjithmonë nën kërcënimin e një ‘ndërprerjeje’ të të dhënave në cloud nga SHBA-ja, që do të thotë se vendi mund t’i fikë këto shërbime sa herë që dëshiron”, shtoi raporti. “Kjo do të krijojë një çekuilibër në zgjerim të shërbimeve BE-SHBA nëse tregjet e lidhura me inteligjencën artificiale krijohen jashtë vendit.”

‘Deficiti i dyfishtë’ i Evropës

Kontinenti vuan nga ajo që raporti e quan një “deficit i dyfishtë”, i kapitalit privat të pamjaftueshëm dhe politikave publike të fragmentuara, ndryshe nga SHBA-ja, ku kompanitë private investojnë qindra miliarda në infrastrukturën e inteligjencës artificiale, ose Kina, ku shteti përmirëson investimet.

Europa duhet të sqarojë kufizimet e saj rregullatore dhe të kapitalit për të “shmangur rënien në një kurth varësie nga teknologjia”, thuhet në raport.

Për shembull, raporti vëren se kombinimi i opsioneve të kufizuara të tokës në qytete, proceseve komplekse të lejeve dhe rregulloreve mjedisore e bëjnë të vështirë ndërtimin e qendrave të të dhënave. Disa projekte mund të zgjasin deri në katër vjet për t’u zbatuar.

Raporti shton se mund të duhen deri në pesë vjet për projektet e qendrave të të dhënave në disa pjesë të Evropës, sepse ofruesit nuk janë në gjendje të lidhen me disa rrjete të vjetra të energjisë që kanë kapacitet të kufizuar dhe nuk janë në gjendje të përballojnë kërkesat intensive për energji të një qendre të re.

Pavarësisht këtyre shqetësimeve, raporti argumenton se Evropa ka ende disa avantazhe konkurruese në inxhinierinë industriale, inteligjencën artificiale të automatizuar dhe rregullatore.

Ajo duartrokiti iniciativa si projektet sovrane të informatikës në Francë dhe Suedi, të cilat po kërkojnë të heqin shërbimet publike nga kompanitë amerikane të teknologjisë si Google ose Amazon Web Services (AWS) dhe në vend të kësaj të investojnë në zgjidhje evropiane.

Këto iniciativa janë “kundërpesha” premtuese, por ende modeste në shkallë, tha raporti.