Skulpturat gjigante të karrigeve nxisin përplasje për origjinalitetin në The Armory Show

Dy skulptura kolosale karrigesh të ekspozuara në The Armory Show në New York kanë ndezur një përplasje për origjinalitetin mes dy artistëve, siç njofton USA Art News, bazuar në raportimin e Artnet News. Panairi, edicioni 2026 i të cilit u mbyll të dielën në Javits Center, i prezantoi veprat në seksionin e tij “Platform” kushtuar skulpturës së madhe. Fjala është për “Nuestra Silla (Our Chair)”, 2026, të Lucia Hierros – skulptura prej çeliku inoks, rreth 2,3 metra të larta, karrige gjigante blu dhe jeshile që riprodhojnë, në shkallë të zmadhuar, karriget plastike që palosen, të zakonshme në verandat dhe lojërat e dominove në trotuaret e lagjeve dominikane të New York-ut. Hierro, newyorkeze me origjinë dominikane, e prodhoi veprën me galerinë Marc Straus; faqja e panairit i përshkruan karriget si të ardhura nga jeta e verandave dominikane.

Debati shpërtheu pak pas hapjes së panairit për VIP-at, kur miqtë e artistit Kuril Chto (emri i vërtetë Andrey Zaytsev, i lindur në Shën Petersburg, Rusi, që u largua në vitin 2017 dhe jeton në Lisbonë të Portugalisë) filluan ta etiketonin atë në rrjetet sociale, në foto të karrigeve gjigante, duke menduar se ishin të tijat. Chto është autor i skulpturës “Blue Chair XXL”, rreth 2,4 metra e lartë, të cilën ai e quan “Monobloc” për ndërtimin e saj me një kallëp të vetëm; vepra është ekspozuar që nga viti 2023 (Galeria Foco, Lisbonë 2023; panairi CAN: Contemporary Art Now, Madrid; dhe gjatë Bienales së Venecias 2024 në “Under Jove’s Protection”, prezantuar nga Bahnhof Gallery e New York-ut). Partnerja dhe menaxherja e tij, Tania Pinchuk, tha se ai mbeti “me të vërtetë i befasuar dhe në mosbesim”; bashkë zbuluan se karriget ishin të Hierros. Për edicionin e Venecias (me temën “Foreigners Everywhere”), Chto e kishte eksploruar Monobloc-un si objekt të emigrantit dhe udhëtarit, duke e krahasuar me përvojën e tij të migrimit; projekti vazhdon dhe ai e ka paraqitur skulpturën në thirrje publike për art publik, përfshirë në SHBA – pikërisht kjo e bën situatën veçanërisht të dhimbshme për të.

Hierro iu përgjigj Artnet-it duke thënë se i kishte dërguar Chto-s një mesazh direkt ku i shpjegonte se nuk e kishte parë dhe as nuk e kishte njohur kurrë punën e tij, duke shprehur interes për historitë e ndryshme të kësaj karrigeje dhe duke ofruar diskutim; ajo e cilësoi çështjen si një rast të vërtetë “mendimi paralel”. Galeria Marc Straus tha: “Kjo ide se ndoshta ajo e mori nga diçka që kishte parë është marrëzi. Këto karrige ishin pjesë e jetës së saj të përditshme. Ajo i shndërroi në këtë vepër ikonike.” Sipas tij, Hierro e kishte konceptuar idenë vite më parë, por i mungonte financimi deri në përfshirjen e tij; karriget prej çeliku inoks, rreth 500 paund secila, u prodhuan dhe u “lyen me pluhur si një makinë vërtet e mirë” në Kinë, pastaj u dërguan Kinë – Los Anxhelos – me kamion në Newark, New Jersey – Javits Center (“një makth” logjistikisht, sipas fjalëve të tij). Galeria Marc Straus njoftoi shitjen e të pesë karrigeve të Hierros me nga 85,000 dollarë secila, tre prej tyre të blera nga muze të paidentifikuar; tri karrige të tjera (të verdha, portokalli dhe të bardha, të paekspozuara në panair) ruhen në një depo në New Jersey.

Duhet theksuar se asnjëri nga dy artistët nuk e shpiku idenë e monumentalizimit të mobiljeve të zakonshme – të dy ndjekin traditën e Robert Therrien-it, i cili që në fillim të viteve ’90 filloi të kthente mobiljet shtëpiake në skulptura impozante; “Under the Table” (1994), një tavolinë kuzhine me karrige gati 10 metra të larta, është pjesë e koleksioneve muzeale, përfshirë The Broad në Los Anxhelos.