«SpaceMosque» në Toronto: Saks Afridi pyet çfarë ndodh nëse çdo lutje merr përgjigje

Torontoja përgatitet për një nga ekspozitat më të pazakonta të vjeshtës: «Saks Afridi: SpaceMosque», që hapet më 24 tetor 2026 në Aga Khan Museum dhe zgjat deri më 7 mars 2027, siç njofton Business Wire në komunikatën e muzeut. Pyetja nga e cila nis gjithçka është e thjeshtë dhe shqetësuese: çfarë do të ndodhte nëse çdo njeri në Tokë mund të merrte përgjigje për një lutje çdo 24 orë?

Sipas Business Wire, ekspozita ndërton një histori alternative ku një anije shpirtërisht e vetëdijshme, e quajtur SpaceMosque, u realizon njerëzve dëshirat dhe nxjerr në pah çfarë ndodh kur dëshira kthehet në pushtet. Në rrëfimin para-fiktiv të artistit, anija u pa për herë të parë mbi Karaçi të Pakistanit, ku ngjante me një xhami futuriste; ajo që nisi si mrekulli u bë shpejt burim pushteti, ndërsa qeveritë, korporatat dhe autoritetet fetare kërkuan ta kontrollonin, derisa anija u zhduk duke marrë me vete pothuajse gjithë kujtesën e ngjarjes.

Vizitorët e gjejnë galerinë të shndërruar në një arkiv spekulativ pune: skulptura, zë, video, raporte lajmesh të sajuara, plane arkitekturore dhe objekte të «rikuperuara» paraqiten si prova të një ngjarjeje globale të harruar, dhe publiku ftohet t’i lidhë vetë të dhënat e të rindërtojë historinë. «SpaceMosque na fton të mendojmë çfarë dëshirojmë, kush përfiton dhe çfarë ndodh kur dëshirat private marrin pasoja publike», thotë kuratorja e ekspozitës në Aga Khan Museum, Marianne Fenton, e cituar në komunikatë. Për paraqitjen në Toronto, Afridi dhe Fenton kanë zhvilluar elemente të reja zhytëse, ndërsa studentë të programit të shkencës arkitekturore të Toronto Metropolitan University kanë krijuar projekte spekulative se si lutja dhe dëshira mund të shfrytëzoheshin, të tregtoheshin e të ndërtoheshin në infrastrukturë.

Saks Afridi, artist multidisiplinar i lindur në Pakistan dhe me bazë në Nju Jork, e quan zhanrin e vet «Sci-Fi Sufism» — një praktikë shpirtërore e spekulative që shkrin misticizmin, poezinë sufiste, folklorin e Azisë Jugore, mitologjinë islame, fantashkencën, arkitekturën dhe kaligrafinë. Ai ka studiuar reklamë në Academy of Art dhe skulpturë në Art Students League të Nju Jorkut, dhe në punën e tij shqyrton edhe përvojën e «të brendshmit të jashtëm» — kërkimin e përkatësisë ndërsa ndihesh jashtë vendit. «Ekspozita pasqyron angazhimin e Aga Khan Museum për të paraqitur art që hap mënyra të reja të të menduarit për botën që ndajmë», thotë dr. Sascha Priewe, drejtor i koleksioneve dhe programeve publike të muzeut.

Ekspozita shoqërohet nga një program shfaqjesh dhe aktivitetesh plotësuese; hyrja është falas për vizitorët deri në 25 vjeç në çdo kohë, ndërsa të mërkurave, në kuadër të BMO Free Wednesdays, publiku mund ta shohë ekspozitën dhe koleksionin e përhershëm pa pagesë nga ora 16:00 deri në 20:00.