Të «27»-t kërkojnë masa të reja për krizën energjetike: ndërhyrja e Mitsotakis dhe kërkesa e gjashtë vendeve për shtyrjen e ETS2

Udhëheqësit europianë njohën nevojën për ndërhyrje shtesë dhe të menjëhershme ndaj rritjes së çmimeve të energjisë në konkluzionet përfundimtare të Samitit të së enjtes, të cilat, siç njofton ProtoThema, u publikuan në orët e para të së premtes, pas negociatave të gjata dhe të vështira. Në tekstin përfundimtar, Këshilli Europian i kërkon Komisionit të shqyrtojë dhe, nëse nevojitet, të propozojë masa të mëtejshme afatshkurtra, duke marrë parasysh kushtet e veçanta të shteteve anëtare, përfshirë dallimet në çmimet e energjisë elektrike.

Zhvillimi vjen pas presioneve të kryeministrit Kyriakos Mitsotakis për ndryshime në politikën energjetike europiane dhe më shumë fleksibilitet në mbështetjen e familjeve dhe bizneseve. Sipas një zyrtari grek që citohet nga Politico dhe përcillet nga ProtoThema, Mitsotakis paralajmëroi në diskutimin me dyer të mbyllura se, pa një rishikim domethënës të sistemit europian të tregtimit të të drejtave të emetimeve, Europa rrezikon deindustrializimin. Ai tha se sistemi duhet të mbetet shtyllë qendrore e strategjisë për dekarbonizimin, por nuk mund të funksionojë sikur bota të mos kishte ndryshuar që nga miratimi i tij, e cilësoi draftin fillestar të konkluzioneve si të papërshtatshëm me urgjencën e krizës dhe kërkoi më shumë fleksibilitet fiskal për masa mbështetëse të synuara dhe të përkohshme për familjet e cenueshme dhe bizneset.

Në konkluzione, të «27»-t mirëpresin gjithashtu propozimin e Komisionit për shtyrjen e disa detyrimeve nga rregullorja për metanin, synimin për zgjatjen e kuadrit të përkohshëm të ndihmave shtetërore për sektorët industrialë më të goditur nga kostoja e energjisë, një kuadër afatshkurtër për shfrytëzimin më të mirë të rafinerive europiane dhe nisma për bashkimin vullnetar të kërkesës për energji, si dhe theksojnë nevojën për uljen e barrës administrative për bizneset e vogla dhe të mesme. ProtoThema vëren megjithatë se konkluzionet nuk përbëjnë vendim për zbatimin e menjëhershëm të masave të reja mbështetëse: Komisioni duhet së pari të shqyrtojë nevojën dhe, nëse duhet, të paraqesë propozime.

Ndërkohë, Greqia, Italia, Polonia, Çekia, Hungaria dhe Sllovakia po përgatisin një ndërhyrje të përbashkët për shtyrjen e fillimit të sistemit të ri ETS2 të paktën deri në vitin 2030, siç njofton ProtoThema duke cituar Politico-n, sipas së cilës përgatitjen e letrës së përbashkët e kanë konfirmuar pesë diplomatë europianë. ETS2, zbatimi i plotë i të cilit tashmë është shtyrë nga viti 2027 në vitin 2028, mbulon kryesisht karburantet për transportin rrugor dhe ngrohjen e ndërtesave: kompanitë që furnizojnë me benzinë dhe naftë do të duhet të dorëzojnë të drejta emetimi për dioksidin e karbonit, kosto që mund të kalojë te konsumatorët. Të gjashtë qeveritë e konsiderojnë shtyrjen deri në vitin 2028 të pamjaftueshme, ndërsa përmbajtja e letrës nuk është finalizuar ende dhe në konkluzionet e Samitit nuk u mor asnjë vendim për shtyrjen e ETS2.