Trump e mbyll samitin me Xi-në me vizitë në Arkivat Kombëtare të SHBA-ve — Tajvani në qendër të presionit kinez

Presidenti Donald Trump do ta mbyllë samitin me homologun kinez Xi Jinping me një vizitë të premten në Arkivat Kombëtare të SHBA-ve, ku të dy liderët do të shohin Deklaratën e Pavarësisë, Kushtetutën amerikane dhe Bill of Rights, si dhe „artifakte që dëshmojnë marrëdhënien e gjatë e të çmuar“ mes dy vendeve dhe shkëmbimet kulturore.

„Ashtu si paraardhësit tanë kaluan oqeanin shekuj më parë për të tregtuar, për të mësuar dhe për të ndërtuar një botë më të mirë, dy vendet tona bëjnë vërtet të njëjtën gjë, dhe jemi shumë krenarë për këtë dhe për marrëdhënien“, tha Trump.

Samiti luksoz i së enjtes në Shtëpinë e Bardhë u përshkrua si „plot simbolizëm, por i varfër në substancë“ — pa asnjë sinjal përparimi të madh mes dy ekonomive më të mëdha të botës. Trump theksoi megjithatë përparim në mekanizmin bilateral tregtar, duke cituar „akses më të madh në treg“ për fermerët dhe rancherët amerikanë, ndërsa të dy liderët e identifikuan Inteligjencën Artificiale si fushë bashkëpunimi.

Kina nuk ka komentuar vizitën në arkiva, por analistët thonë se Xi mund të jetë i interesuar të shohë dokumente që lidhen me ndryshimin e njohjes amerikane nga Tajvani në Kinën komuniste në vitin 1979. Kina e pretendon Tajvanin si të vetin, dhe Xi prej kohësh ka kërkuar që Trump të deklarojë publikisht se SHBA-ja „e kundërshton“ pavarësinë e Tajvanit, në vend të formulimit të gjatë dekadash se „nuk e mbështet“. Të enjten, Xi i kërkoi Trump-it ta trajtojë „çështjen e Tajvanit me maturi“; agjencia kineze e lajmeve raportoi se Xi shpreson që SHBA-ja „t’i përmbahet pozicionit të drejtë të kundërshtimit të ‘pavarësisë së Tajvanit’“.

SHBA-ja, si shumica e vendeve, nuk ka marrëdhënie formale diplomatike me Tajpein, por është mbështetësi i tij më i rëndësishëm ndërkombëtar dhe me ligj është e detyruar t’i sigurojë mjetet për vetëmbrojtje. Pas samitit të majit, Trump tha se po mbante pezull një paketë të dytë shitjesh armësh prej rreth 14 miliardë dollarësh për Tajvanin, duke e quajtur atë „një monedhë shumë të mirë negociimi“ (në dhjetor administrata miratoi një paketë prej 11 miliardë dollarësh). Analisti Craig Singleton i Foundation for Defense of Democracies tha se Pekini mund të besojë se ka vendosur një „bazë të re“ me Trump-in për Tajvanin: përdorimi i fjalës „t’i përmbahet“ zbulon se „nënkupton se Pekini beson se Uashingtoni tashmë po sillet në mënyrat që ai dëshiron“.

Të enjten demokratët në Senat e kritikuan samitin, duke thënë se Trump nuk siguroi koncesione domethënëse nga Pekini për tregtinë, sigurinë, inteligjencën artificiale apo të drejtat e njeriut, dhe e akuzuan se nuk iu përgjigj publikisht presionit ushtarak të Kinës mbi Tajvanin — duke kërkuar dërgimin e menjëhershëm të ndihmës ushtarake dhe të shitjeve të armëve të miratuara për ishullin.

Burimi: Reuters