Ballkani hyn në garën e madhe të AI-së: Greqia dhe Bullgaria po ndërtojnë data-centre miliardëshe — ku qëndron Maqedonia?

Inteligjenca artificiale gjithnjë e më shumë po shndërrohet nga një inovacion i thjeshtë software-i në infrastrukturë industriale globale — dhe në Ballkan ka nisur një garë e re. Kështu vlerëson një analizë e publikuar këtë natë nga portali maqedonas Panoptikum: sipas saj, sfida nuk është më vetëm se kush do të zhvillojë aplikacione AI, por se kush do të sigurojë energji elektrike, data-centre, superkompjuterë dhe fibra optike.

Në këtë garë, Greqia dhe Bullgaria po ecin me hapa të mëdhenj: sipas analizës, të dyja vendet po ndërtojnë data-centre me vlerë miliarda euro. Ndërkohë, gazeta „Nova Makedonija“ raporton se një rajon minerar grek po planifikon ringjalljen e tij ekonomike pikërisht përmes një data-centri gjigant — dëshmi se teknologjia po kthehet në motor zhvillimi edhe për zonat dikur të varura nga minierat.

Pyetja që shtrohet për Maqedoninë e Veriut është: ku qëndron ajo në këtë garë? Në Shkup tashmë janë gjashtë kompani në lojë për ndërtimin e qendrës së të dhënave, me Qeverinë të vendosur për projektin. Nga ana tjetër, opozita (SDSM) akuzon se data-qendrat „hanë“ energjinë elektrike dhe se miniera e antimonit „hanë“ tokën — një debat që pasqyron tensionin mes investimeve strategjike dhe kostove energjetike.

Ekspertët theksojnë se çelësi i kësaj gare është energjia elektrike: kush arrin ta sigurojë atë, fiton infrastrukturën e së ardhmes — dhe bashkë me të, edhe rëndësinë strategjike dhe ekonomike që sjell. Në një kohë kur inteligjenca artificiale po kthehet në bazamentin e ekonomisë digjitale, vendi që kontrollon kapacitetet energjetike kontrollon edhe shpejtësinë e zhvillimit teknologjik.

Për Ballkanin, kjo do të thotë se vendimet e sotme për energjinë dhe infrastrukturën do të përcaktojnë pozicionin e tij në hartën digjitale të së nesërmes — dhe se garën nuk e fiton ai që flet më shumë për inteligjencën artificiale, por ai që arrin ta furnizojë atë me rrymë elektrike.

Burimi: Panoptikum