CGO i kërkon Akademisë së Malit të Zi të distancohet nga aleati i Putinit, rektori Sadovnicij

Qendra për Arsim Qytetar (CGO) i ka kërkuar Akademisë Malazeze të Shkencave dhe Arteve (CANU) të distancohet publikisht dhe pa ekuivoke nga qëndrimet dhe veprimtaria e anëtarit të saj të huaj Viktor Sadovnicij, si dhe të shqyrtojë ndryshime në Statut që do të mundësonin ndërprerjen e anëtarësisë në rastet e mbështetjes publike për agresion, krime lufte ose shkelje të tjera të rënda të së drejtës ndërkombëtare, siç njofton Vijesti. Koordinatorja e programit “Qytetaria aktive” në CGO, Sara Çabarkapa, thekson në deklaratë se Sadovnicij, rektor i Universitetit Shtetëror të Moskës “Lomonosov”, është bashkëpunëtor i kahershëm i presidentit rus Vladimir Putin dhe nismëtari i letrës së rektorëve të universiteteve ruse me të cilën u mbështet invazioni rus në Ukrainë.

Njëkohësisht, siç raporton Vijesti, CGO ka përsëritur thirrjen ndaj akademikut Dragan Vukçeviq që të heqë dorë nga anëtarësia në Shoqatën Ndërkombëtare të Akademive të Shkencave (MAAN), e cila, sipas tyre, është e lidhur ngushtë me regjimet në Moskë dhe Minsk. Ata i kërkuan edhe CANU-së të distancohet qartë nga ajo “shoqatë e komprometuar” dhe të ndërpresë bashkëpunimin institucional me të. CGO kujton se Sadovnicij është anëtar i huaj i CANU-së që nga 6 dhjetori 1996 dhe edhe sot figuron në listën e anëtarëve të Departamentit të Shkencave të Natyrës në faqen zyrtare të CANU-së. CGO kishte theksuar më herët se Vukçeviq, drejtues i Qendrës Leksikografike të CANU-së, mori pjesë në shtator 2024 në Moskë në seancën e Këshillit të MAAN-it. “Mes folësve në atë tubim, përveç zyrtarëve të sanksionuar si Dmitrij Mezencev dhe Mihail Kovalçuk, ishte edhe Viktor Sadovnicij. Me fjalë të tjera, akademiku i CANU-së ndau tribunën në Moskë me anëtarin e huaj të Akademisë së vet, një nga përkrahësit më të shquar të regjimit të Putinit në komunitetin akademik rus”, tha Çabarkapa.

Sadovnicij, matematikan i lindur në Ukrainë, është në krye të Universitetit Shtetëror të Moskës që nga viti 1992. Që nga viti 2002 është anëtar i partisë qeverisëse të Putinit “Rusia e Bashkuar” dhe anëtar i Këshillit të saj të Lartë, ndërsa në vitin 2003 u zgjodh në Dumën Shtetërore si bartës i listës së Moskës së asaj partie, por hoqi dorë nga mandati i deputetit. Gjatë zgjedhjeve presidenciale në Rusi në vitet 2012, 2018 dhe 2024 ishte i regjistruar zyrtarisht si i besuari i kandidatit presidencial Vladimir Putin, ndërsa në vitin 2018 ishte anëtar i grupit nismëtar që nominoi kandidaturën e Putinit për president.

“Pas fillimit të agresionit rus në vitin 2022, Sadovnicij ishte nismëtari i letrës së rektorëve të universiteteve ruse me të cilën u mbështet invazioni në Ukrainë. Është nën sanksionet ukrainase që nga qershori 2022, ndërsa për shkak të mbështetjes së tij për agresionin, universitetet në Harkiv, Kiev dhe Dnipro i hoqën doktoratat nderi. Sipas informacioneve të disponueshme, Sadovnicij nuk figuron në listën e personave ndaj të cilëve Mali i Zi zbaton masa kufizuese, çka e thekson më tej përgjegjësinë e CANU-së që vetë të përcaktohet qartë ndaj veprimtarisë së anëtarit të saj të huaj”, thekson Çabarkapa, siç raporton Vijesti. Sadovnicij, shton ajo, u zgjodh në CANU shumë kohë para se të bëhej i besuari zgjedhor i Putinit dhe “përkrahësi publik i luftës”, ndërsa sipas Statutit të CANU-së anëtarësia në Akademi është e përjetshme. Megjithatë, thekson ajo, anëtarësia e përjetshme nuk nënkupton edhe “detyrimin e heshtjes së Akademisë” për veprimtarinë e anëtarëve të saj. “Universitetet ukrainase ndërmorën pasoja konkrete për shkak të mbështetjes së tij për agresionin, ndërsa akademia panevropiane Academia Europaea i pezulloi anëtarësinë në mars 2022 me vendim unanim, duke dënuar me fjalët më të ashpra deklaratën me të cilën, si kryetar i Unionit Rus të Rektorëve, mbështeste ‘luftën kriminale të Rusisë kundër Ukrainës’. Megjithatë, CANU edhe pas më shumë se katër vitesh lufte nuk u përcaktua publikisht për faktin se mes anëtarëve të saj ndodhet nismëtari i asaj letre. Një qëndrim i tillë vështirë pajtohet me mbështetjen deklarative që CANU i ka shprehur Ukrainës, si dhe me orientimin e politikës së jashtme të Malit të Zi, i cili është i harmonizuar me politikën e jashtme dhe të sigurisë të Bashkimit Evropian. Për më tepër, Federata Evropiane e Akademive të Shkencave dhe Shkencave Humane (ALLEA), anëtare e së cilës është CANU, pezulloi në vitin 2022 anëtarësinë e Akademisë Ruse të Shkencave dhe të Akademisë Kombëtare të Shkencave të Bjellorusisë”, kujton Çabarkapa.

Sipas saj, mbajtja në anëtarësi e personit që ka mbështetur publikisht agresionin ndaj një shteti sovran evropian, pa asnjë distancim publik nga qëndrimet dhe veprimtaria e tij, hap një çështje serioze të kredibilitetit të CANU-së dhe dërgon mesazhin se mbështetja për luftën nuk prodhon pasoja për statusin në komunitetin akademik malazez, e kjo “rjedhimisht cenon edhe reputacionin ndërkombëtar” të shtetit të Malit të Zi, përfundon raportimi i Vijesti-t.