Ghapama armene — kungulli festiv i mbushur me oriz, fruta të thata dhe mjaltë

Ghapama është pjata festive më e dashur e kuzhinës armene, e përgatitur tradicionalisht për Vitin e Ri, Krishtlindje dhe dasma. Emri i saj do të thotë “e gatuar me kapak”: një kungull i tërë mbushet me oriz, fruta të thata, arra dhe mjaltë, piqet ngadalë në furrë dhe sillet i paprekur në tavolinë, ku pritet përpara mysafirëve dhe fetat hapen si petalet e një luleje. Receta e mëposhtme është varianti i Gorisit, i paraqitur në Festivalin Folklife të Smithsonian.

Koha e përgatitjes: rreth 30 minuta. Koha e gatimit: 45–60 minuta. Porcione: 4.

Përbërësit:

• 1 kungull i rrumbullakët, 2–3 kg
• 250 g oriz me kokërr të gjatë
• 250 g rrush i thatë i bardhë
• 250 g kajsi të thata, të prera në copa
• 250 g arra, të grira trashë
• 200 g fara kungulli
• 100 g qershi të thata
• 200 g gjalpë i tretur, plus pak për lyerje
• 200 g mjaltë, plus pak për lyerje
• 1 lugë çaji kanellë e bluar
• Kripë sipas shijes

Përgatitja:

1. Ngroheni furrën në 190 °C.
2. Lajeni kungullin, prijani pjesën e sipërme si kapak dhe ruajeni. Me lugë pastroni farat dhe fijet brenda, derisa brendësia të mbetet e pastër.
3. Zieni orizin për 15 minuta në ujë me pak kripë dhe kullojeni. Orizi nuk duhet të zihet plotësisht — gatimin do ta mbarojë në furrë.
4. Në një enë të madhe përzieni orizin me rrushin e thatë, kajsitë, arrat, farat e kungullit, qershitë e thata, gjalpin e tretur, mjaltin dhe kanellën. Shtoni kripë sipas shijes.
5. Lyeni brendësinë e kungullit me pak gjalpë të tretur dhe pastaj me mjaltë.
6. Mbushni kungullin me përzierjen e orizit, pa e ngjeshur shumë, dhe vendosni kapakun sipër.
7. Vendosni kungullin në një tepsi rezistente ndaj furrës dhe piqeni për 45–60 minuta, derisa një thikë të hyjë në tulin e kungullit pa rezistencë.
8. Silleni ghapama-n të tërën në tavolinë dhe priteni në feta vertikale përpara mysafirëve. Shërbejeni secilit një fetë kungulli së bashku me një lugë nga mbushja aromatike.