Hantaviruset: Simptomat, transmetimi dhe parandalimi

Hantaviruset janë viruse zoonotike që natyrshëm fryjnë tek brejtësit dhe herë pas here shfaqen te njerëzit, duke shkaktuar sëmundje me përmasa dhe ashpërsi të ndryshme. Në Amerikë ato lidhen kryesisht me sindromën pulmonare të hantavirusit (HCPS), një sëmundje e rëndë që prek kryesisht mushkëritë dhe zemrën, ndërsa në Evropë dhe Azi shpesh manifestohet si ethe hemorragjike me sindromë renale (HFRS), që prek veshkat dhe sistemin e qarkullimit të gjakut. Nuk ka trajtim specifik që shëron virusin; kujdesi mjekësor mbështetës dhe ndërhyrja e hershme janë vendimtare për rrjedhën klinike.

Sipas TV Klan, hantaviruset i përkasin familjes Hantaviridae brenda rendit Bunyavirales, dhe çdo lloj virusi zakonisht është i lidhur me një specie të veçantë brejtësi ku ai ruhet pa shkaktuar sëmundje të dukshme. Vetëm disa lloj janë patogjenë për njerëzit; transmetimi nga njeriu te njeriu është i rrallë dhe është dokumentuar kryesisht për virusin Andes në pjesë të Amerikës së Jugut.

Sëmundjet e shkaktuara nga hantaviruset janë relativisht të rralla, por kanë shkallë vdekshmërie të lartë dhe shpërndarje të ndryshueshme. Vlerësimet flasin për dhjetëra mijëra infeksione në vit në mbarë botën, me shumicën e rasteve në Azi dhe Evropë; Kina dhe Korea e Jugut raportojnë mijëra raste HFRS çdo vit, ndërsa në Amerikë ndeshen disa qindra raste HCPS në vit. Vdekshmëria ndryshon sipas formës klinike: për HFRS shifra të raportuara variojnë rreth 1–15% në Azi dhe Evropë, ndërsa HCPS shfaq nivele më të larta të rrezikut, me raportime që shkojnë nga rreth 20% deri në rreth 50% për rastet më serioze.

Transmetimi te njerëzit ndodh kryesisht përmes kontaktit me urinën, jashtëqitjet ose pështymën e brejtësve të infektuar, apo përmes inhalimit të grimcave të kontaminuara. Rreziku rritet gjatë punës ose aktivitetit në ambiente të mbyllura të kontaminuara, gjatë punimeve në fushë apo në ruajtjen e ushqimit. Kafshimi nga brejtësi është një rrugë më e rrallë. Inkubacioni zakonisht varion nga 1 deri në 8 javë pas ekspozimit.

Simptomat e hershme përfshijnë ethe, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, përzierje dhe të vjella; HCPS mund të përparojë shpejt drejt vështirësive të rënda të frymëmarrjes dhe shokut, ndërsa HFRS mund të çojë në ulje të tensionit, çrregullime të koagulimit dhe dështim të veshkave. Diagnostikimi kërkon historikun e ekspozimit dhe teste laboratorike specifike, si vlerësim antitrupash (IgM/IgG) dhe RT‑PCR për ARN virale. Mostrat duhet të trajtohen si materiale me rrezik biologjik dhe të kontrollohen me masa të rrepta sigurie.

Nuk ka vaksinë apo antiviral me efekt të provuar për trajtimin e përgjithshëm; menaxhimi është mbështetës dhe përfshin kujdes intensiv për komplikacionet respiratore, kardiake dhe renale. Parandalimi mbështetet në reduktimin e kontaktit me brejtësit: mbylljen e hyrjeve të tyre në ndërtesa, ruajtjen e ushqimit në mënyrë të sigurt, higjienën personale dhe evitimin e pastrimit të thatë të materialeve të kontaminuara — është e këshillueshme lagështimi i zonave të ndotura para pastrimit. Në ambiente shëndetësore rreziku i transmetimit është i ulët nëse respektohen protokollet: higjiena e duarve, pastrimi i mjedisit, përdorimi i pajisjeve mbrojtëse dhe izolimi i rasteve të dyshuara.

Përmbledhtas, zbulimi i hershëm, kujdesi mbështetës dhe masat parandaluese ndaj kontaktit me brejtësit janë çelësi për reduktimin e rrezikut dhe përmirësimin e prognosis së pacientëve, raporton TV Klan.