Hapet në Filadelfia ekspozita «Noguchi to Asawa»: rrënjët e artit modern amerikan në kampet e Luftës së Dytë Botërore

Të dielën, më 20 shtator 2026, Barnes Foundation në Filadelfia hap ekspozitën «Noguchi to Asawa: Designing Postwar America», një shfaqje që rishikon historinë e artit dhe dizajnit amerikan të shekullit XX përmes përvojës së internimit të japonezëve dhe japonezo-amerikanëve gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ekspozita qëndron e hapur deri më 10 janar 2027.

Në qendër janë gjashtë artistë të dy brezave, jetët dhe veprat e të cilëve u formuan nga dëbimi i detyruar: skulptorët Isamu Noguchi, Ruth Asawa dhe Leo Amino; projektuesi i mobiljeve George Nakashima; artisti i fibrave Kay Sekimachi; dhe dizenjatori grafik S. Neil Fujita, i njohur si krijuesi i kopertinave ikonike të albumeve të xhaz-it «Mingus Ah Um» të Charles Mingus dhe «Time Out» të Dave Brubeck Quartet — originali i së cilës u shit këtë javë në ankandin e Julien’s për shumën rekord prej 576,000 dollarësh.

Kuratorja e ekspozitës, Cindy Kang, e shmang narrativën e thjeshtë të «qëndrueshmërisë» personale: «Në vend që ta trajtojmë një përvojë kaq traumatike si një pengesë që secili e kapërceu individualisht, kjo ekspozitë shqyrton ndikimin kolektiv të asaj përvoje në artin dhe dizajnin amerikan,» tha ajo në prezantimin për shtyp të mërkurën. «Me fjalë të tjera, ekspozita pyet: a shtrihen vallë rrënjët e modernizmit amerikan pikërisht në tokën e kampeve të internimit japonez? Dhe më gjerësisht: a nuk është historia e aziatikëve në Amerikë jo periferike, por themelore për artin amerikan?»

Vepra të tilla si tavolina e kafesë e Nakashima-s — e krijuar pasi ai mësoi zdrukthtarinë tradicionale japoneze nga një mjeshtër në kampin e Minidoka-s — skulpturat me tela të thurur të Asawa-s, dhe kopertinat e Fujita-s për Columbia Records tregojnë se historia aziatiko-amerikane «nuk është e ndarë nga historia amerikane, por e thurur në të, në vetë objektet që pajisën shtëpitë e njerëzve», siç u shpreh drejtori i Barnes Foundation, Thom Collins.

Në salla ndodhen edhe kopertina librash të famshme: Fujita dizenjoi edhe kopertinën origjinale të «The Godfather» të Mario Puzo-s dhe «In Cold Blood» të Truman Capote-s — një trashëgimi që, siç vëren Kang, «ka zhdukur» autorin e saj nga kujtesa publike: «Të gjithë e njohin ‘The Godfather’. Askush nuk e njeh Fujita-n.» Ekspozita synon pikërisht këtë: t’u kthejë vendin e merituar artistëve që formuan në heshtje kulturën popullore amerikane.

Burimi: WRTI / PhillyVoice