Si është prishur armëpushimi SHBA-Iran gjatë javëve të fundit

Armëpushimi midis SHBA-së dhe Iranit është në rrënim e sipër, me sulmet midis vendeve që po përshkallëzohen me shpejtësi gjatë ditëve të fundit.

Një vështrim se si kanë shkuar gjërat që kur Teherani dhe Uashingtoni ranë dakord për një memorandum mirëkuptimi muajin e kaluar:

25 qershor: Irani sulmon një anije tregtare në Ngushticën e Hormuzit.

26 qershor: Në përgjigje, ushtria amerikane sulmon objektiva ushtarake iraniane përreth rrugës ujore, sipas Komandës Qendrore të SHBA-së. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i quan sulmet e Iranit një “shkelje të pamend të Marrëveshjes sonë të Armëpushimit”.

27 qershor: Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) e Iranit thotë se ka shënjestruar pozicione ushtarake amerikane pas sulmit amerikan. Ministria e Jashtme e Teheranit akuzon SHBA-në për shkelje të marrëveshjes që të dy vendet nënshkruan javën e kaluar. Një zyrtar amerikan tha se sulmet e Iranit nuk e arritën objektivin e tyre. Ushtria amerikane nis përsëri sulme kundër Iranit.

28 qershor: Një zyrtar i administratës Trump thotë se Uashingtoni dhe Teherani “do të tërhiqen për momentin”.

1 korrik: Negociatorët amerikanë dhe iranianë udhëtojnë për në Doha të Katarit për negociata indirekte. Delegacionet bëjnë “përparim pozitiv”, thotë zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Katarit, Majed al-Ansari.

7 korrik: Irani qëllon tre anije tregtare në ujërat territoriale të Omanit pranë Ngushticës së Hormuzit, sipas një zyrtari amerikan. Komanda Qendrore e SHBA-së thotë se ka nisur sulme kundër Iranit si “ndëshkim”.

8 korrik: Irani paralajmëron se do të japë një “përgjigje shkatërruese” ndaj sulmeve amerikane, dhe IRGC thotë se ka nisur sulme në 85 objektiva ushtarake amerikane në të gjithë Bahreinin dhe Kuvajtin. Trump e kritikon Iranin si “njerëz të këqij dhe të sëmurë” në samitin e NATO-s në Turqi, duke thënë se memorandumi i mirëkuptimit “ka mbaruar”. Orë më vonë, SHBA- të nisin sulme të tjera kundër Iranit.

9 korrik: Teherani thotë se ushtria amerikane ka goditur një urë hekurudhore në Iranin verior. CENTCOM thotë se SHBA-të kanë goditur rreth 90 objektiva ushtarake në një raund tjetër sulmesh. Një zyrtar amerikan tha se të dy vendet po vazhdojnë të angazhohen në negociata teknike mbi çështjet bërthamore.

10 korrik: Trump thotë se SHBA-të kanë rënë dakord të vazhdojnë bisedimet me Iranin, por gjithashtu se Uashingtoni e ka informuar Teheranin se armëpushimi nuk është më në fuqi. Kryenegociatori i Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, thotë se Teherani është i përgatitur për “mbrojtje të plotë” nëse SHBA-të e shkelin marrëveshjen. Administrata Trump vendos sanksione të reja ndaj Teheranit.

11 korrik: Ministri i Jashtëm i Iranit akuzon SHBA-në për shkelje të një klauzole mbi programin bërthamor të Teheranit në Memorandumin e tyre të Mirëkuptimit.

12 korrik: Garda Revolucionare e Iranit njofton se ka mbyllur Ngushticën e Hormuzit pasi qëlloi një të shtënë paralajmëruese ndaj një anijeje që po përpiqej të përdorte një rrugë të paautorizuar për të kaluar rrugën ujore. Ushtria amerikane nis sulme të mëtejshme ndaj Iranit dhe këmbëngul se ngushtica është ende e hapur.

13 korrik: Sulmet amerikane në të gjithë Iranin vazhdojnë deri në pasdite, duke vrarë të paktën dy persona, raportojnë mediat iraniane. Trump thotë se do të rivendosë bllokadën e anijeve iraniane në Ngushticën e Hormuzit. SHBA-të kryejnë sulme të tjera ndaj Iranit gjatë natës.

14 korrik: IRGC thotë se “goditi dhe çaktivizoi” ato që i quajti dy “supertankerë mashtrues”. Dy tankerë raportojnë se janë goditur nga raketa ndërsa po kalonin rrugën jugore të Ngushticës së Hormuzit, thotë qendra e Operacioneve Tregtare Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO).