Të bashkohemi me Marrëveshjen e Abrahamit? Aleatët e SHBA-së tallen me kërkesën e Trump

Kërkesa e Presidentit Donald Trump që më shumë vende me shumicë myslimane t’i bashkohen Marrëveshjeve të Abrahamit dhe të njohin Izraelin, si pjesë e përpjekjeve për t’i dhënë fund luftës me Iranin, po përballet nga zyrtarët në vende të tilla me të qeshura, shpërfillje dhe, shpesh, heshtje.

Ideja e Trump, nëse ai i përmbahet asaj, mund të rrezikojë një marrëveshje paqeje SHBA-Iran – qeveritë mund të heqin dorë nga ndërmjetësimi i bisedimeve në vend që të rrezikojnë zemërimin e publikut të tyre duke vendosur lidhje me Izraelin. Por disa zyrtarë të Lindjes së Mesme nuk po e marrin shumë seriozisht kërkesën e Trump, duke thënë se e shohin atë thjesht si një përpjekje të presidentit amerikan për të qetësuar republikanët agresivë, të cilët shqetësohen se ai do të zbulojë shumë gjëra në bisedimet me Iranin.

«Është një taktikë e zgjuar për të qetësuar bazën e zemëruar », tha një diplomat arab i Gjirit, pasi iu dha anonimiteti, si të tjerët, për të diskutuar për diplomacinë delikate. «Ai do ta vazhdojë ta ngrejë çështjen përsëri e përsëri. Por nuk do të jetë pjesë e marrëveshjes».

Megjithatë, pohimi i Trumpit i futi pasiguri një situate tashmë të paqëndrueshme. Një valë sulmesh të reja ushtarake amerikane ndaj vendeve të raketave dhe anijeve iraniane që dyshohet se kanë vendosur mina, si dhe ofensiva në rritje e Izraelit në Liban, po shtojnë shqetësimet se një armëpushim i brishtë SHBA-Izrael-Iran mund të dështojë dhe ta zhysë rajonin në edhe më shumë luftime. Lufta tashmë ka pasur pasoja ekonomike në nivel global.

Pasi dëgjoi për kërkesat e Trump, një ish-zyrtar amerikan u dërgoi shënime tallëse zyrtarëve arabë duke i përgëzuar ata për bashkimin me Marrëveshjet e Abrahamit — dhe mori emoji të qeshurash në përgjigje.

Ish-zyrtari amerikan tha se disa nga kontaktet e tyre zyrtare arabe e shohin kërkesën e Trump si një “pilulë helmuese”, duke shtuar se “kjo krijon kushte të reja për paqe që as Irani dhe as shtetet në fjalë nuk do t’i pranojnë”.

Një ish-zyrtar i dytë amerikan e përshkroi reagimin nga kontaktet e tyre në qeverinë e Lindjes së Mesme si “mosbesim dhe frustrim”.

Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, vuri në dukje se Trump ka dashur të zgjerojë Marrëveshjet e Abrahamit, të cilat vendosën lidhje diplomatike, ekonomike dhe të tjera midis Izraelit dhe disa shteteve arabe, që kur i lançoi ato në mandatin e tij të parë.

“Marrëveshjet e Abrahamit kanë ofruar përfitime të mëdha ekonomike për të gjitha vendet e përfshira dhe kanë mundësuar bashkëpunim historik, kështu që kjo do të ishte një plotësues i natyrshëm i një marrëveshjeje paqeje midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit”, tha Kelly.

Trump shkroi në Truth Social të hënën se po “kërkonte me detyrim” që vende të tilla si Pakistani, Egjipti, Turqia, Katari dhe Arabia Saudite të nënshkruanin marrëveshjet. Ai vuri në dukje se e kishte ngritur idenë në një telefonatë të së shtunës në lidhje me bisedimet e paqes me Iranin me udhëheqësit e shumë prej këtyre vendeve. Në postimin e tij, Trump sugjeroi që edhe Irani mund t’i bashkohej marrëveshjeve, pavarësisht dekadave të armiqësisë së regjimit islamist ndaj Izraelit.

Disa nga vendet që përmendi Trump, si Bahreini dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, janë tashmë pjesë e Marrëveshjeve të Abrahamit. Të tjera, si Egjipti dhe Jordania, kanë traktate paqeje ose marrëveshje të tjera me Izraelin.

Për të tjerët, bashkimi me marrëveshjet në një kohë të afërt mund të jetë i rrezikshëm. Pas luftës në Gaza, Arabia Saudite ka thënë se nuk do të krijojë lidhje me Izraelin nëse udhëheqësit e tij nuk bien dakord për një rrugë serioze për krijimin e një shteti palestinez. (Në të njëjtën kohë, Arabia Saudite, si disa vende të tjera arabe, e sheh regjimin islamist të Iranit si një forcë destabilizuese në rajon).

Një zyrtar arab i Gjirit tha se qëndrimi saudit nuk kishte ndryshuar as për krizën e Iranit dhe as për konfliktin izraelito-palestinez, pavarësisht lutjeve të Trump në lidhje me Marrëveshjet e Abrahamit.

“Mbretëria mbështet të gjitha përpjekjet diplomatike për të zgjidhur konfliktin, jo zgjidhjet ushtarake”, tha zyrtari në një deklaratë. “Mbretëria gjithashtu kundërshton të gjitha format e agresionit. Qëndrimi i saj mbi zgjidhjen me dy shtete si e vetmja mënyrë e arsyeshme përpara nuk ka ndryshuar.” Deklarata nuk i përmendi drejtpërdrejt marrëveshjet.

Pakistani, i cili është ndër ndërmjetësuesit kryesorë të bisedimeve SHBA-Iran, gjithashtu nuk ka gjasa t’i bashkohet Marrëveshjeve të Abrahamit. Ashtu si në shumë vende me shumicë myslimane, në Pakistan ekziston një simpati e përhapur për palestinezët dhe një qeveri e injoron këtë opinion të brendshëm me rrezikun e saj.

Ministri pakistanez i Mbrojtjes, Khawaja Asif, në një intervistë në Samaa TV, përjashtoi mundësinë e bashkimit me marrëveshjet, megjithëse e paraqiti këtë si mendimin e tij.

“Sipas mendimit tim personal, nuk mendoj se do të jemi pjesë e ndonjë marrëveshjeje të tillë”, tha Asif, postimet e të cilit në rrjetet sociale janë shumë kritike ndaj Izraelit. “Kjo do të binte ndesh me pikëpamjet tona themelore. Dhe mendoj se asnjë iniciativë e tillë nuk është ndërmarrë nga ana jonë, as që dikush na është afruar.”

Një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme pakistaneze nuk iu përgjigj një kërkese për koment.

Diplomatët dhe zyrtarët nga disa vende të tjera nuk iu përgjigjën fare kërkesave për komente dhe as nuk bënë deklarata publike – një shenjë e ndjeshmërisë së temës.

Në fund të fundit, pak veta kanë nxitje për të rrezikuar zemërimin e Trump duke e sfiduar ose vënë në pikëpyetje hapur atë.

“Shtetet e Gjirit duket se po përpiqen të arrijnë një fund shumë të papërsosur të luftës pa e armiqësuar Trumpin dhe pa u dorëzuar nga Trumpi në interesat e tyre thelbësore”, tha Michael Ratney, një ish-ambasador i SHBA-së në Arabinë Saudite./Politico.com