Ekspertët e OKB-së paralajmërojnë Serbinë për spiunimin e opozitës: ‘Cilësia e zgjedhjeve është në rrezik’

Ekspertët e Kombeve të Bashkuara kanë shprehur shqetësim serioz për përdorimin e përsëritur të programeve spiunuese (spyware) dhe formave të tjera të mbikëqyrjes digjitale në Serbi, në periudhën e protestave dhe përpara zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit 2026. Ata i kërkuan autoriteteve të ndalojnë menjëherë kriminalizimin e mosdakordësisë politike, duke paralajmëruar se pa respektimin e lirive themelore procesi zgjedhor nuk mund të konsiderohet i lirë dhe i ndershëm.

Sipas deklaratës së ekspertëve të OKB-së, të publikuar nga Zyra e Komisionerit të Lartë për të Drejtat e Njeriut, veçanërisht shqetësuese janë rastet e reja të dyshuara të përdorimit të programeve spiunuese, teksa afrohen zgjedhjet parlamentare. Nga Serbia u kërkua të sigurojë një mjedis të sigurt ku organizatat e shoqërisë civile, vëzhguesit e zgjedhjeve, gazetarët, studentët dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut të mund të punojnë pa frikën e mbikëqyrjes, frikësimit dhe hakmarrjes.

Analizat teknike kanë konfirmuar infektime me gjurmë të një versioni të ri të programit “NoviSpy” — softuer spiunimi që më parë është raportuar si i përdorur kundër gazetarëve dhe aktivistëve. Disa javë më parë, disa pjesëtarë të lëvizjes studentore dhe politikanë të opozitës morën paralajmërime në telefonat e tyre se ishin objektiva të sulmeve me softuer spiunimi. Ekspertët përmendin edhe mjetet forenzike UFED të kompanisë Cellebrite, dhe thonë se rastet e mëparshme dhe më të fundit tregojnë një model mbikëqyrjeje të paligjshme dhe frikësimi të drejtuar ndaj aktivistëve dhe kundërshtarëve.

OKB-ja më parë kishte regjistruar zyrtarisht pretendimet për përdorimin e NoviSpy kundër gazetarëve dhe aktivistëve në Serbi; në një komunikim të procedurave speciale nga prilli 2025 thuhet se policia dhe BIA (Shërbimi i Sigurisë së Informacionit) përdorën NoviSpy për infektimin e fshehtë të pajisjeve gjatë ndalimeve ose bisedave policore.

“Teknologjitë e programeve spiunuese vetë nuk janë të pajtueshme me të drejtat e njeriut dhe përdorimi e transferimi i tyre duhet të ndalohet”, thanë ekspertët. Ata paralajmëruan se pasiguria rreth përdorimit të teknologjive digjitale gjatë zgjedhjeve “krijon një atmosferë frike” dhe i dekurajon fuqishëm qytetarët nga pjesëmarrja demokratike.

Burimi: Nova.rs