Instituti i Brukselit (EPC): BE-ja nuk është gati për zgjerim; përparimi i Malit të Zi nuk mjafton ta nxjerrë Unionin nga ngërçi

Bashkimi Evropian aktualisht nuk është gati për pranimin e anëtarëve të rinj — kështu thuhet në dy analiza paralele të Qendrës për Politikën Evropiane (EPC) në Bruksel. Përfundimi vjen në një moment kur zgjerimi është rikthyer në qendër të axhendës së Unionit, por kapaciteti institucional për ta realizuar mungon.

Autori i analizës është Andrew Duff, ish-përfaqësues i Parlamentit Evropian në hartimin e Traktatit të Lisbonës dhe njohës i thellë i funksionimit institucional të BE-së. Sipas tij, pavarësisht mbështetjes deklarative, Këshilli Evropian dhe liderët e BE-së janë ngatërruar në mosmarrëveshje rreth zgjerimit. Me interes pritet se çfarë do të propozojë Komisioni Evropian këtë vjeshtë në strategjinë e re të zgjerimit.

Për të treguar se anëtarësia e plotë nuk ka qenë kurrë modeli i vetëm i integrimit, EPC përdor shembujt e Islandës dhe Norvegjisë — dy vende që janë pjesë e Tregut të Përbashkët dhe zonës Schengen, pa qenë anëtare të plota të BE-së. Sipas analizës, këto modele dëshmojnë se integrimi i thellë mund të ekzistojë edhe jashtë anëtarësimit formal.

Duff propozon reforma konkrete institucionale para pranimit të ndonjë anëtareje të re. “Pa ristrukturim demokratik, një Union i zgjeruar do të dështojë”, thekson ai. Njëkohësisht, ai e sheh zgjerimin si mjet të fuqishëm të politikës së jashtme dhe të sigurisë së BE-së, sidomos përballë asaj që e quan “sjellje imperialiste” të SHBA-së, Rusisë dhe Kinës.

Vlerësimi për Malin e Zi, kandidatin kryesor për anëtarësim, është i matur: “Përparimi i shpejtë dhe përmbushja e të gjitha kritereve të anëtarësimit deri në 2028 nga kandidati kryesor Mali i Zi, një vend i vogël e i brishtë, nuk mund të mjaftojë për ta nxjerrë BE-në nga ngërçi… ashtu siç qëndrojnë gjërat, Unioni nuk është gati për zgjerim”, shkruan Duff.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, po propozon tani “dy gjëra të mëdha njëherësh — zgjerimin dhe reformën brenda BE-së — ndërkohë që Unioni deri tani ka qenë i paaftë të realizojë qoftë njërën prej tyre”, vëren analiza. Në Bruksel, debati mes mbështetjes politike për zgjerimin dhe realitetit institucional mbetet i hapur.

Burimi: Dan