Rasti i Vlorës, investimet strategjike përfituan më shumë sesa dhanë

24 July 2026, 22:13 · 12 min lexim

Në vitet e fundit, Vlora është shndërruar në një nga qarqet me përqendrimin më të madh të investimeve publike në vend.

Rrugët e reja, tunelet, shëtitoret, ujësjellësit, kanalizimet, rrjetet elektrike dhe infrastruktura mbështetëse për turizmin janë pjesë e mbështetjes për 20 projektet strategjike që u miratuan në këtë qark në fushën e turizmit.

Të dhënat zyrtare të përpunuara nga Komiteti i Investimeve Strategjike tregojnë se 20 investitorët strategjikë në sektorin e turizmit në Qarkun e Vlorës morën rreth 1000 hektarë tokë shtetërore me koncesion ose me çmimin simbolik 1 euro, në zonat më të bukura të Rivierës së Jugut.

Të dhënat nga agjencitë e pasurive të paluajtshme tregojnë se tokat që prekin bregun e detit kanë një çmim mesatar prej 300 eurosh për metër katror. Vlera e tokës shtetërore të vënë në dispozicion të resorteve i kalon 3 miliardë eurot, ndërkohë që qindra milionë euro u investuan nga buxheti i shtetit dhe taksapaguesit.

Gjatë periudhës 2016–2025, qeveria financoi nga buxheti i shtetit 1,1 miliardë euro për infrastrukturën mbështetëse të investimeve strategjike, si ujësjellës, kanalizime, linja energjie, rrugë dhe projekte të Rilindjes Urbane, nga rreth 1.5 miliardë euro investime totale për qarkun në këtë periudhë.

Shpenzimet e drejtpërdrejta publike, në formën e tokës dhe të investimeve nga buxheti në Qarkun e Vlorës që u shërbejnë investimeve strategjike, tejkalojnë 4 miliardë euro. Ndërsa vlera e investimeve të premtuara nga investitorët strategjikë, duke përfshirë edhe projektin e Sazanit në Vlorë, është 2,4 miliardë euro, teksa premtohet hapja e 7194 vendeve të punës. Bazuar vetëm në dokumentet pa analizuar ecurinë në realitet të këtyre projekteve, investitorët strategjike në këtë qark kanë përfituar më shumë asete publike se sa vlera e investimeve që ato kanë deklaruar në planet e tyre të biznesit.

Dhjetë vjet pasi investimi i parë strategjik në zonën e Palasës mori lejen, shihet se ajo që shteti ka vënë në dispozicion ka qenë më e lartë se përfitimet që pati ekonomia kombëtare dhe, sidomos, ajo lokale.

Burimi: INSTAT

Investimi dhe përfitimi

Shpenzimet e drejtpërdrejta publike, në formën e tokës dhe të investimeve nga buxheti në Qarkun e Vlorës që u shërbejnë investimeve strategjike, tejkalojnë 4 miliardë euro. Ndërsa vlera e investimeve të premtuara nga investitorët strategjikë, duke përfshirë edhe projektin e Sazanit në Vlorë, është 2,4 miliardë euro, teksa premtohet hapja e 7194 vendeve të punës. Bazuar vetëm në dokumentet pa analizuar ecurinë në realitet të këtyre projekteve, investitorët strategjike në këtë qark kanë përfituar më shumë asete publike se sa vlera e investimeve që ato kanë deklaruar në planet e tyre të biznesit.

Burimi: INSTAT

Punësimi përkeqësohet në Vlorë

Disa prej investimeve strategjike, si “Vlora Marina”, “Green Coast”, “Kep Merli” etj., tashmë kanë përfunduar dhe kanë nisur aktivitetin, por treguesit e punësimit në qytetin bregdetar nuk janë përmirësuar; përkundrazi, shënuan përkeqësim vitin e kaluar.

Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT-it, në vitin 2025, Vlora kishte një shkallë pjesëmarrjeje në forcat e punës prej vetëm 59,2%, niveli i dytë më i ulët ndër 12 qarqet e vendit. Në të njëjtën kohë, shkalla e inaktivitetit në Vlorë arrinte në 40,8%, duke qenë e dyta më e lartë në vend.

Pavarësisht volumit të madh të investimeve, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë mbetet jashtë tregut të punës. Edhe papunësia mbeti relativisht e lartë. Në vitin 2025, shkalla e papunësisë në Vlorë ishte 10,4%, më e lartë se në Tiranë, Durrës, Shkodër, Berat, Fier dhe Gjirokastër.

Vlora renditet e gjashta ndër qarqet e vendit për papunësinë më të lartë.

Përkundrazi, Vlora shënoi përkeqësim të punësimit edhe në raport me vetveten. Në vitin 2019, pjesëmarrja në forcat e punës ishte 66%, ndërsa në vitin 2025 ky tregues ra në 60%.

Irida Vela, eksperte në burimet njerëzore, e cila prej vitesh punëson të huaj në Shqipëri, kryesisht për resortet turistike, tha se strukturat e reja hoteliere të vëna në funksion gjatë dy viteve të fundit në Qarkun e Vlorës, e kanë 75% të stafit të huaj. Ajo tha se stafi i huaj është i pranishëm që nga punët elementare deri te menaxhimi.

Resortet parapëlqejnë të punojnë me staf të huaj, me kontrata të sigurta, për të ofruar shërbime të standardizuara, tha ajo.

Megjithëse qeveria i përqendroi investimet publike dhe ato private në Vlorë gjatë 10-vjeçarit të fundit, popullsia e qarkut shënoi rënie me 17%, edhe pse ky rajon kishte kaluar valë të forta të emigracionit të hershëm në vitet 1991 dhe 1997.

Disa nga shembujt më të mirë në turizëm për shërbimin gjatë gjithë sezonit, me oferta me gjithçka të përfshirë dhe kontrata afatgjata, janë resorte që nuk e kanë statusin e investitorit strategjik.

Përveç punësimit, Vlora nuk ka parë as rritje të ndjeshme të numrit të bizneseve aktive, në raport me qarqet e tjera, duke bërë që efekti multiplikativ i investimeve publike dhe private të mos ketë ndikuar masivisht në zinxhirët e tjerë të ekonomisë.

Të dhënat zyrtare të INSTAT-it tregojnë se, në vitin 2025, Qarku i Vlorës kishte 8.2% të bizneseve aktive në rang vendi, ndërsa në vitin 2015 kishte 8.6% të totalit të bizneseve aktive.

Investimet publike për Vlorën, shumë për infrastrukturën, pak për arsimin

Struktura e investimeve publike tregon se pjesa dërrmuese e fondeve në Qarkun e Vlorës është përqendruar në infrastrukturën fizike dhe në projektet që mbështesin zhvillimin e bregdetit të Vlorës. Në 10 vitet e fundit, deri në vitin 2026, infrastruktura rrugore përfitoi rreth 59 miliardë lekë, ose 42,7% të së gjithë shumës.

Projekti më i madh është ndërtimi i Tunelit të Llogorasë, me vlerë prej 20 miliardë lekësh. Vetëm ky projekt përfaqëson rreth 14,5% të të gjitha investimeve të evidentuara në qark.

Investime të tjera të mëdha janë rikonstruksioni i Rrugës së Lumit të Vlorës, me 10,49 miliardë lekë, bypass-i i Vlorës, me 6,92 miliardë lekë, dhe aksi Orikum–Dukat, i realizuar përmes një kontrate koncesionare, me rreth 6,73 miliardë lekë.

Gjithashtu rruga Palasë–Dhërmi, aksi Vlorë–Orikum, lidhja e Selenicës me autostradën dhe infrastruktura rrugore që do të lidhë Aeroportin Ndërkombëtar të Vlorës me rrjetin kryesor rrugor. Pas rrugëve, zëri i dytë më i madh është infrastruktura e ujësjellës-kanalizimeve, me 22,6 miliardë lekë, ose 16,4% të totalit të investimeve në këtë qark.

Projektet kryesore lidhen me rrjetin e Vlorës, impiantin e trajtimit të ujërave të zeza, furnizimin me ujë të zonave Radhimë–Orikum–Himarë dhe rrjetet e Sarandës e Ksamilit. Rreth 17,2 miliardë lekë, ose 12,5% e totalit, janë orientuar drejt projekteve të “Rilindjes Urbane”.

Në këtë kategori përfshihen Lungomare 1 dhe 2, rikualifikimi i shëtitores së Sarandës dhe Ksamilit, restaurimi i qendrës historike të Vlorës dhe ndërhyrjet në Himarë e Dhërmi.

Në total, rrugët, ujësjellës-kanalizimet, ndërhyrjet urbane, energjia, infrastruktura lokale dhe mbështetja për transportin detar e ajror kanë marrë rreth 124,8 miliardë lekë. Kjo shumë përfaqëson mbi 90% të të gjithë portofolit të investimeve gjatë 10 viteve në Vlorë. Përqendrimi tregon se përparësi ka qenë krijimi i infrastrukturës që lehtëson zhvillimin turistik, ndërtimin dhe rritjen e vlerës së pronave në zonat bregdetare.

Ndryshe nga infrastruktura fizike, sektorët që ndikojnë drejtpërdrejt në kapitalin njerëzor dhe në cilësinë afatgjatë të punësimit kanë marrë një pjesë shumë më të vogël të fondeve. Për arsimin dhe kulturën u dhanë 4,4 miliardë lekë, ndërsa për shëndetësinë vetëm 1,2 miliardë lekë.

Të dy sektorët së bashku përfaqësojnë rreth 4,1% të vlerës totale të investimeve. Për bujqësinë dhe mjedisin janë orientuar 7,6 miliardë lekë, kryesisht për infrastrukturën ujitëse dhe kulluese, mbrojtjen e Vjosës dhe Shushicës, si dhe landfillin rajonal të Sherishtës.

Kjo strukturë e shpenzimeve publike në Vlorë evidenton një çekuilibër ndërmjet investimeve që rrisin vlerën fizike dhe turistike të territorit dhe atyre që mund të forcojnë aftësitë e fuqisë punëtore, shërbimet publike dhe sektorët prodhues vendas.

Kombinimi i një fature investimesh publike dhe private prej rreth 4 miliardë eurosh me pjesëmarrjen e ulët në forcat e punës dhe inaktivitetin e lartë tregon se ndikimi i investimeve në mirëqenien dhe punësimin lokal mbetet më i kufizuar nga sa sugjeron transformimi fizik i territorit.

Sfida për Vlorën nuk është më vetëm të tërheqë investime të tjera, por t’i lidhë ato më fort me bizneset vendase, arsimin profesional, bujqësinë, përpunimin, shërbimet me vlerë të shtuar dhe punësimin gjatë gjithë vitit.