Sataraš ballkanik — gjellë me speca, domate dhe qepë e zier ngadalë

Hyrje: Sataraši është një nga gjellët më të dashura verore të Ballkanit — nga Baranja dhe Kroacia, përmes Bosnjës e Serbisë, deri në Mal të Zi. Përgatitet me speca, domate dhe qepë që zihen ngadalë, derisa perimet të zbuten plotësisht dhe lëngu të kthehet në një salcë të ëmbël e të trashë. Shërbehet si pjatë kryesore e lehtë me bukë, si shoqëruese e mishrave të pjekur, ose me vezë të skuqura a të përziera sipër.

Përbërësit (për 4 porcione):
– 2 qepë të mëdha, të prera në feta të holla
– 2 speca të kuq, pa fara, të prerë në shirita
– 2 speca të verdhë, pa fara, të prerë në shirita
– 2 speca jeshilë, pa fara, të prerë në shirita
– 5–6 domate të mëdha të pjekura, të qëruara dhe të prera në copa (rreth 800 g)
– 2 thelpinj hudhër, të shtypur
– 4–5 lugë gjelle vaj ulliri ose vaj luledielli
– kripë dhe piper i zi i sapobluar, sipas shijes
– majdanoz i freskët, i grirë, për shërbim (sipas dëshirës)
– sipas dëshirës: 4 vezë, për variantin me vezë

Përgatitja:
1. Ngrohni vajin në një tigan të gjerë ose tenxhere të cekët, në zjarr mesatar. Shtoni fetat e qepës me pak kripë dhe kaurdisini rreth 10 minuta, duke i përzier shpesh, derisa të zbuten dhe të bëhen transparente.
2. Shtoni shiritat e specave dhe hudhrën e shtypur, përziejini mirë, mbulojeni enën dhe lëreni të zihen në zjarr të ulët-mesatar për rreth 15 minuta, derisa specat të zbuten.
3. Shtoni domatet e prera me lëngun e tyre, kriposeni dhe piperoseni, dhe vazhdoni gatimin pa kapak për rreth 35–40 minuta në zjarr mesatar, duke përzier herë pas here, derisa lëngu të pakësohet dhe gjella të trashet.
4. Provoni shijen dhe rregulloni kripën e piperin. Nëse domatet janë të tharta, shtoni një majë sheqer.
5. Për variantin me vezë: rrihni lehtë vezët në një tas, derdhini mbi gjellë, përziejini butësisht dhe gatuajini 2–3 minuta, derisa vezët të mpiksen.
6. Shërbejeni të nxehtë, me majdanoz sipër sipas dëshirës, me bukë të freskët ose si shoqëruese të mishit të pjekur në skarë.

Koha: përgatitje rreth 30 minuta; gatim rreth 1 orë. Porcione: 4.