Waltz: SHBA-ja i ofroi Iranit t’i shiste uranium për program civil bërthamor — Teherani e refuzoi

Si pjesë e negociatave të mëparshme që synonin t’i jepnin fund luftës kundër Iranit, Shtetet e Bashkuara i ofruan Teheranit t’i shisnin uranium për përdorim në një program civil bërthamor, por Irani e refuzoi — zbuloi të dielën ambasadori i SHBA-së në Kombet e Bashkuara, Mike Waltz, në emisionin “Meet the Press” të NBC-së, siç njofton Al Jazeera.

Waltz tha: “Heck, edhe negociatorët tanë i ofruan t’u shisnin uranium”. Marrëveshja, sipas tij, do të ishte e ngjashme me atë të Emirateve të Bashkuara Arabe, që kanë “një program paqësor, pikërisht aty në fqinjesi, dhe respektojnë ligjin ndërkombëtar dhe regjimet e inspektimit”. Ai shtoi se administrata e presidentit Donald Trump ishte e hapur t’i lejonte Iranit të mbante një program civil bërthamor, nëse pranonte detyrimet sipas ligjit ndërkombëtar dhe Traktatit të Mospërhapjes së Armëve Bërthamore (NPT).

Sipas Waltz-it, kishte “një sërë mënyrash” me të cilat Trump ishte i gatshëm ta trajtonte Iranin për të garantuar që Teherani të mos kishte akses në uranium të pasuruar fort — përfshirë mundësinë që Irani t’i dorëzonte materialet e pasuruara që ka aktualisht. Uraniumi i pasuruar mbetet pika qendrore e mosmarrëveshjes: Irani ka aktualisht më shumë se 440 kilogramë uranium të pasuruar në 60 për qind, ndërsa pasurimi rreth 90 për qind konsiderohet i përshtatshëm për prodhimin e armëve bërthamore.

Teherani këmbëngul se programi i tij bërthamor është vetëm për qëllime civile — prodhimin e energjisë elektrike, mjekësinë dhe kërkimin shkencor — ndërsa bisedimet janë ngecur pikërisht te ajo që duhet bërë me uraniumin që Irani ka aktualisht dhe si të garantohet që furnizimet e ardhshme të mos shfrytëzohen për armë. Marrëveshja e vitit 2015 (JCPOA) e kishte kufizuar pasurimin iranian në 3.67 për qind nën monitorim ndërkombëtar, para se administrata Trump të tërhiqej prej saj në vitin 2018.

Zbulimi vjen në një moment kritik: vetëm pak ditë më parë Trump hodhi poshtë propozimin iranian për armëpushim shtatë-ditor që parashikonte rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, ndërsa Teherani këmbëngul se pret përgjigjen formale të Uashingtonit përmes ndërmjetësve dhe paralajmëron se është gati për “luftën e fundit” nëse sulmet rifillojnë.