Bigos polak — zierja tradicionale polake me lakër turshi, mish dhe kërpudha

Bigos-i, i njohur si pjata kombëtare e Polonisë, është një zierje e ngadaltë me lakër turshi, mishra të përzier dhe kërpudha të thata — një recetë që, sipas Wikipedia-s, polakët e përgatisin tradicionalisht në sasi të mëdha dhe e shijojnë edhe më shumë të ringrohur të nesërmen, kur shijet janë bashkuar plotësisht.

Përbërësit (për 6–8 persona):

• 1 kg lakër turshi
• 500 g lakër e freskët e bardhë, e grirë hollë
• 400 g mish derri (shpatull), i prerë në kubikë
• 300 g mish viçi, i prerë në kubikë
• 250 g sallam i tymosur (kiełbasa ose sallam fshati), i prerë në rrathë
• 150 g proshutë e tymosur, e prerë në kubikë
• 50 g kërpudha të thata, të njomura paraprakisht
• 2 qepë të mëdha, të grira hollë
• 100 g kumbulla të thata (tradicionale, opsionale)
• 2 gjethe dafine
• 5–6 kokrra piper i zi dhe 4 kokrra pimentë (allspice)
• 1 lugë çaji qimnon (caraway, opsional)
• 2 lugë gjelle pastë domatesh
• 150 ml verë e kuqe e thatë (opsionale)
• 3 lugë gjelle vaj ose sallo
• Kripë dhe piper i zi sipas shijes

Përgatitja:

1. Lërini kërpudhat e thata në ujë të vakët për 30 minuta; kullojini (ruani ujin) dhe prijini në copa.
2. Shtrydheni lehtë lakrën turshi dhe priteni fijet e gjata në copa më të vogla; nëse është shumë e thartë, shpëlajeni shpejt me ujë të ftohtë.
3. Në një tenxhere të madhe ngrohni vajin dhe skuqni kubikët e mishit të derrit e të viçit derisa të marrin ngjyrë nga të gjitha anët; hiqini mënjanë.
4. Në të njëjtën tenxhere skuqni qepën dhe proshutën e tymosur për 5 minuta; shtoni pastën e domateve dhe përziejeni edhe 1 minutë.
5. Ktheni mishin në tenxhere; shtoni lakrën turshi, lakrën e freskët, kërpudhat me ujin e tyre të kulluar, kumbullat e thata, gjethet e dafinës, erëzat dhe verën (nëse e përdorni).
6. Hidhni ujë të nxehtë sa të mbulohen përbërësit; lëreni të vlojë, pastaj ulni zjarrin dhe ziejeni me kapak, në zjarr të ulët, 2 deri në 2 orë e gjysmë, duke e përzier herë pas here.
7. 30 minuta para fundit shtoni sallamin e prerë në rrathë; rregulloni kripën dhe piperin.
8. Hiqni gjethet e dafinës dhe shërbejeni të nxehtë, tradicionalisht me bukë thekre.

Koha e përgatitjes: rreth 30 minuta; koha e gatimit: 2–2,5 orë. Porcione: 6–8.