Hap i pazakontë në procesin e zgjerimit të BE-së: Shqipëria, Mali i Zi, Moldavia dhe Ukraina avancojnë

Në Bruksel u mbajtën të martën konferenca ndërqeveritare që hapën dhe mbyllën zyrtarisht disa kapituj negociatash për katër vende që kërkojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian: Shqipëria, Mali i Zi, Moldavia dhe Ukraina. Rritja e këtij intensiteti në procesin e zgjerimit konsiderohet një nga lëvizjet më të mëdha të blokut në më shumë se dy dekada.

Sipas Associated Press, Komisionerja për Zgjerim Marta Kos vuri në dukje se një ngjarje e këtij përmasë nuk është parë që nga vitet e para të 2000-shit dhe e përshkroi ditën si një moment kyç për zgjerimin e BE-së, që përfshin edhe Ukrainën.

Lëvizja pasqyron ndryshimet politike dhe gjeostrategjike në Evropë që pas pushtimit rus të Ukrainës. Ukraina aplikoi për pranimin në BE në 2022, vetëm disa ditë pas nisjes së pushtimit të plotë nga Rusia, ndërsa Moldavia po përballet me presione të mëdha nga Moska. Për shumë shtete evropiane, perspektiva e anëtarësimit në BE shihet si një garanci e rëndësishme për stabilitetin afatgjatë; anëtarësimi në NATO do të konsiderohej mbrojtja më e sigurt, por administrata e ish-presidentit Trump deklaroi se kjo nuk mund të ndodhte menjëherë, dhe disa vende të NATO-s janë të kujdesshme për t’u anëtarësuar ndërkohë që konfliktet vazhdojnë.

Procesi i pranimit kërkon përfundimin e negociatave në 35 fusha politike, të njohura si kapituj, dhe mund të zgjasë vite. Muajin e kaluar Ukraina dhe Moldavia nisën negociata për një klaster prej pesë kapitujsh që lidhen me vlerat themelore të BE-së, përfshirë sundimin e ligjit dhe të drejtat themelore. Të martën u hap një klaster i dytë për to, i fokusuar te marrëdhëniet e jashtme, siguria dhe politika e mbrojtjes, si dhe tregtia, bashkëpunimi zhvillimor dhe ndihma humanitare. Në të njëjtën ditë, Shqipëria mbylli provizorisht kapituj për shkencën, kërkimin, arsimin dhe kulturën si dhe marrëdhëniet e jashtme, ndërsa Mali i Zi mbylli kapitujt e politikës së konkurrencës dhe rregullave doganore.

Ndryshimi qeverisës në Hungari ka qenë një faktor që ka lehtësuar përparimin. Procesi i pranimit të Ukrainës ishte bllokuar prej kohësh nga ish-kryeministri hungarez Viktor Orbán, i cili shfrytëzonte rregullat e përcaktuara që kërkojnë njëzëri vendimmarrje për hapjen dhe mbylljen e kapitujve. Orbán, pas 16 vjetësh në pushtet, u largua nga posti pas zgjedhjeve të prillit, gjë që përshpejtoi lëvizjet në BE.

Në listën e kandidatëve zyrtarë për anëtarësim figurojnë: Shqipëria, Bosnja e Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Serbia, Gjeorgjia, Moldavia, Ukraina dhe Turqia. Negociatat për Gjeorgjinë dhe Turqinë janë pezulluar për shkak të shqetësimeve mbi standardet demokratike, dhe Kosova ka aplikuar por nuk i është dhënë statusi i kandidatit. Ky informacion është raportuar nga Associated Press.