Salcë Romesco katalanase — salca e specave të pjekur me bajame dhe lajthi

Romesco është salca më e famshme e kuzhinës katalanase, me origjinë nga Tarragona e Spanjës, ku peshkatarët e shërbenin me peshkun e pjekur. Sot përdoret gjerësisht si dip dhe si salcë për mish e perime, dhe përgatitet lehtë në shtëpi me përbërës të thjeshtë.

Përbërësit (për rreth 500 ml / 8 porcione):

• 3 speca të kuq të mëdhenj (ose 280 g speca të pjekur në kavanoz, të kulluar)
• 1 kokë hudhër
• 80 g bajame të pjekura
• 60 g lajthi të pjekura
• 1 fetë bukë e thekur (opsionale, për trashësi)
• 1 domate mesatare e pjekur (opsionale)
• 2 lugë gjelle uthull sherie (ose uthull vere të kuqe)
• 1 lugë çaji paprika e ëmbël
• 1/2 lugë çaji paprika pikante (opsionale)
• 120 ml vaj ulliri ekstra i virgjër
• Kripë dhe piper i zi sipas shijes

Përgatitja:

1. Nxehni furrën në 200°C. Vendosni specat dhe kokën e hudhrës (të prerë përgjysmë horizontalisht) në tepsi me letër pjekjeje dhe piqini 30–35 minuta, derisa specat të zbuten dhe lëkura të digjet lehtë.
2. Futini specat e nxehtë në një qese plastike ose enë të mbuluar për 10 minuta — avulli e lehtëson qërimin. Qërojini nga lëkura dhe hiquni farat.
3. Nëse arrat nuk janë të pjekura, thekini lehtë bajamet dhe lajthitë në tigan të thatë për 3–4 minuta.
4. Hidhni në blender: specat e qëruar, thelpinjtë e hudhrës së pjekur (të shtrydhur nga lëkura), bajamet, lajthitë, fetën e bukës, domaten, uthullën dhe paprikat.
5. Përpunojini derisa të bëhen pure, pastaj hidhni ngadalë vajin e ullirit me rrjedhë të hollë, duke përpunuar vazhdimisht, derisa salca të bëhet kremoze.
6. Shtoni kripë e piper sipas shijes dhe rregulloni uthullën. Lëreni salcën të pushojë 15 minuta para servirjes — shijet bashkohen më mirë.

Shërbimi: Servireni me mish të pjekur në skarë, peshk, perime të pjekura, ose si dip me bukë të thekur. Ruhet në frigorifer deri në 1 javë.

Koha: Përgatitja 15 minuta · Pjekja 35 minuta. Porcionet: rreth 8 (500 ml).