Sarma me gjethe rrushi — qepalla tradicionale ballkanike me mish të grirë dhe oriz

Sarma, qepallat e njohura me gjethe rrushi, janë një nga pjatat më të dashura të kuzhinës ballkanike, me rrënjë që shkojnë thellë në traditën osmane dhe mesdhetare. Ato përgatiten pothuajse në çdo shtëpi gjatë festave familjare, dasmave dhe darkave të fundjavës. Kombinimi i mishit të grirë me oriz, i mbështjellë në gjethe rrushi të buta dhe i zier ngadalë në salcë domatesh, i bën sarmet një pjatë që bashkon brezat rreth tryezës.

Përbërësit (për 4–6 persona):

• 30–40 gjethe rrushi të freskëta ose të konservuara
• 500 g mish i grirë (viçi, ose përzierje viçi me derri)
• 1 filxhan (rreth 150 g) oriz
• 1 qepë e madhe, e grirë imët
• 2 thelpinj hudhër, të shtypur
• 3 lugë gjelle vaj ulliri
• 1 lugë çaji paprikë (spec i kuq i ëmbël)
• Kripë dhe piper i zi sipas shijes
• Gjysmë tufë majdanoz i freskët, i grirë
• Disa gjethe nenexhiku të freskëta (sipas dëshirës)
• 2 gota lëng mishi ose ujë të nxehtë
• 1 filxhan salcë domatesh ose domate të shtypura
• 1 limon dhe kos, për shërbim

Përgatitja:

1. Përgatit gjethet: laji mirë dhe kulloji. Nëse janë të konservuara, zhytini 5 minuta në ujë të valuar që të zbuten dhe të hiqet kripa e tepërt.
2. Në një tigan ngroh vajin e ullirit, skuq qepën dhe hudhrën 3–4 minuta derisa të zbuten. Shto mishin e grirë dhe kaurdis 5 minuta, pastaj shto orizin, paprikën, kripën, piperin dhe majdanozin. Përzieje 2 minuta dhe lëre të ftohet pak.
3. Vendos një gjethe rrushi me anën e shkëlqyer poshtë, hidh 1–2 lugë mbushje në qendër, palos anët brenda dhe rrotullo fort që të formosh një qepall të ngushtë.
4. Në fund të tenxheres shtro disa gjethe rrushi dhe rreshto sarmet afër njëra-tjetrës me bashkimin poshtë, që të mos hapen gjatë zierjes.
5. Hidh mbi to lëngun e mishit dhe salcën e domateve sa të mbulojnë rreth gjysmën e sarmave. Vendos sipër një pjatë të rëndë për t’i shtypur lehtë.
6. Mbulo tenxheren dhe zieji në zjarr të ulët 35–45 minuta, derisa orizi të jetë zbutur plotësisht.
7. Servojeni të ngrohtë, me feta limoni dhe një lugë kos sipër, sipas dëshirës.

Koha e përgatitjes: rreth 30 minuta. Koha e gatimit: 40–45 minuta. Për 4–6 persona.

Sarmet mbahen 2–3 ditë në frigorifer dhe janë edhe më të mira të nesërmen, prandaj shërbejini të ngrohtë me feta limoni dhe një lugë kos sipër.