Starship i SpaceX kthehet nga orbita dhe kapet nga krahët mekanikë të kullës së lëshimit, një arritje historike

Anija kozmike Starship e kompanisë SpaceX u kthye me sukses në Tokë të shtunën, duke u kapur në ajër nga krahët gjigantë mekanikë të kullës së lëshimit, pikërisht në vendin ku kishte nisur udhëtimin e saj 22 orë më parë.

Ishte përfundimi që Elon Musk dhe ekipi i tij kishin shpresuar: kapja për herë të parë e një anijeje Starship që kthehej nga hapësira. Megjithatë, shpërthimi i raketës përforcuese të fazës së parë, pak pas lëshimit të së premtes nga Teksasi, bëri që kompania të mos arrinte objektivin e saj për rikuperimin e të dyja pjesëve të raketës. Ky mbetet një synim i rëndësishëm për përshpejtimin e udhëtimeve drejt Hënës dhe Marsit.

Ndërsa mbetjet e raketës përforcuese ndodheshin ende në Gjirin e Meksikës, në një zonë të kufizuar me bova, anija kozmike prej çeliku të pandryshkshëm, me formë të ngjashme me një predhë, u ul vertikalisht drejt platformës së lëshimit.

Kapja spektakolare, që dukej si një skenë nga filmat fantastiko-shkencorë, e la në hije dështimin e rikuperimit të raketës përforcuese. Kamerat filmuan anijen kozmike nga të gjitha këndet, ndërsa ajo qëndronte pezull mbi tokë, e mbajtur nga krahët mekanikë të kullës së lëshimit.

“A mund ta besoni?”, bërtiti komentatori i SpaceX, Dan Huot, duke i shqiptuar fjalët ngadalë nga entuziazmi. “Shikojeni! U kthye!”

Musk e cilësoi këtë si një “ditë epike”. Më vonë, ai u ngjit në kullën e lëshimit për të filmuar nga afër anijen kozmike me telefonin e tij. Madje, e përqafoi atë.

“Duket shkëlqyeshëm”, shkroi ai në platformën X.

Drejtuesit e SpaceX deklaruan se kapja e së shtunës dëshmon mundësinë e ripërdorimit të plotë të sistemit Starship, një element thelbësor për realizimin e fluturimeve të shpeshta me kosto të ulët.

Megjithëse rikuperimi i raketës përforcuese dështoi të premten, kompania kishte realizuar më parë tri kapje të suksesshme të kësaj pjese, duke provuar funksionimin e teknologjisë.

NASA e mirëpriti arritjen e së shtunës. Agjencia amerikane e hapësirës po paguan miliarda dollarë për përdorimin e Starship në programin Artemis, i cili synon dërgimin e astronautëve në Hënë gjatë viteve të ardhshme dhe ndërtimin e një baze të përhershme hënore.

Ambiciet e Musk shkojnë edhe më tej. Ai synon të dërgojë një flotë anijesh Starship për të ndërtuar një qytet në Mars.

“Ishte pothuajse magjike”, shkroi në X administratori i NASA-s, Jared Isaacman. “Çdo ditë po bindim më shumë njerëz… Një hap më pranë Hënës.”

Raketa më e madhe dhe më e fuqishme në botë, me një lartësi prej 124 metrash, u lëshua të premten pasdite nga baza Starbase e SpaceX, pranë kufirit mes Shteteve të Bashkuara dhe Meksikës.

Anija kozmike e fazës së sipërme u shkëput pa probleme nga raketa përforcuese, përpara se kjo e fundit të pësonte defektin. Starship vazhdoi ngjitjen drejt orbitës dhe lëshoi 26 satelitë të avancuar Starlink.

Më pas, anija vijoi të rrotullohej rreth Tokës në një lartësi prej 265 kilometrash, duke transmetuar drejtpërdrejt pamje të saj dhe të planetit përmes rrjetit Starlink.

Starship realizoi gjithsej 14 rrotullime rreth Tokës, duke tejkaluar ndjeshëm misionin e mëparshëm, gjatë të cilit kishte kryer vetëm një deri në dy rrotullime.

Ky ishte fluturimi i 15-të i një sistemi Starship në përmasa të plota që prej vitit 2023 dhe vetëm udhëtimi i tij i dytë në orbitë.

SpaceX njoftoi se të gjitha sistemet e anijes kozmike, përfshirë mburojën termike jetike për rikthimin në atmosferë, duket se funksionuan siç ishte parashikuar.

Sa i përket raketës përforcuese, përfaqësuesja e SpaceX, Kate Tice, shpjegoi se motorët e saj u fikën më herët sesa duhej gjatë kthimit drejt Tokës.

Sistemi i drejtimit konstatoi se raketa nuk ndodhej në pozicionin e duhur dhe aktivizoi automatikisht devijimin drejt detit dhe vetëshkatërrimin. Inxhinierët po vazhdojnë hetimin për të përcaktuar shkakun e defektit.

SpaceX parashikon të nisë lëshimet e Starship edhe nga Qendra Hapësinore Kennedy në Florida gjatë muajve të ardhshëm.

Kjo qendër do të shërbejë gjithashtu si pikënisje për misionin e ardhshëm Artemis të NASA-s, i cili nuk do të udhëtojë drejt Hënës, por do të qëndrojë në orbitën e Tokës për të provuar procedurat e nevojshme për uljen në sipërfaqen hënore.

Katër astronautët e misionit Artemis III do të përpiqen ta lidhin kapsulën e tyre jo vetëm me Starship, por edhe me anijen Blue Moon të kompanisë Blue Origin.

Të dyja kompanitë do të alternohen në transportimin e ekuipazheve drejt sipërfaqes së Hënës.

NASA synon që misioni Artemis IV të realizojë, mundësisht që në vitin 2028, uljen e parë të njerëzve në Hënë që nga epoka e programit Apollo, më shumë se gjysmë shekulli më parë.

Burimi: Associated Press (AP), 14 nëntor 2026.