Lidhjet Trump–Erdogan siguruan pjesëmarrjen në samitin e NATO-s; Turqia mund të përfitojë

Presidenti amerikan Donald Trump, megjithëse ka kritikuar dhe denigruar shpesh disa udhëheqës evropianë, vendosi të marrë pjesë në samitin e NATO-s në Ankarë pas thirrjes së presidentit turk Recep Tayyip Erdogan. Pjesëmarrja e tij, e siguruar kryesisht përmes lidhjeve personale me Erdoganin, mund të shoqërohet me hapa konkretë në fushën e mbrojtjes që i japin përparësi interesave të Ankarasë.

Raporton Associated Press se Erdogan shfrytëzoi miqësinë me Trumpin për të siguruar praninë e tij në ngjarjen e rëndësishme të Aleancës, ndërsa presidenti amerikan la të kuptohet se gjatë vizitës mund të njoftojë hapa që do ta kënaqin Turqinë në çështje si motorët F‑110 dhe mundësia e shitjes së avionëve F‑35.

Trump ka bërë vazhdimisht komente të ngrohta për Erdoganin, duke e përshkruar si një udhëheqës të fortë dhe mik. Ai deklaroi javët e fundit se nuk do të kishte shkuar për shumicën e udhëheqësve, por se një thirrje personale nga Erdogani e nxiti ta bëjë këtë si shenjë respekti.

Çështjet teknike dhe politike rreth shitjes së F‑35 dhe motorëve F‑110 mbeten të ndjeshme. Turqia u përjashtua nga programi i F‑35 në 2019 për shkak të blerjes së sistemit rus S‑400, dhe zyrtarët amerikanë kanë shprehur shqetësime se ky sistem mund të ekspozojë kapacitetet e avionit ndaj Moskës. Zëvendës‑presidenti JD Vance tha se po shqyrtohen mënyra për të realizuar shitjet, ndërsa në Kongres ka rezistencë dypartiake. Shtëpia e Bardhë dhe Departamenti i Shtetit kanë bërë hapat e fundit administrativë në drejtim të një shisheje të motorëve — një veprim që kritikët, përfshirë ligjvënës si Gregory Meeks, e kanë quajtur të pamjaftueshëm të justifikuar dhe jo transparent.

Ndërkohë, raportet politike tregojnë se marrëdhënia me SHBA po ngrohët edhe në fusha të tjera: prokuroria amerikane e hoqi këtë vit një çështje të rëndësishme kundër bankës shtetërore turke Halkbank, dhe Trump emëroi si ambasador për Turqinë një nga miqtë e tij të afërt, Tom Barrack, për të lehtësuar lidhjet diplomatike. Erdogan, i kritikur nga parti opozitare dhe organizata të së drejtave të njeriut për shkelje të lirisë së shprehjes dhe dhënien e goditjeve ndaj kundërshtarëve, ka refuzuar ftesat më të afërta të administratës Biden dhe është afruar më shumë me Trumpin, duke zhvilluar thirrje telefonike të shpeshta dhe bashkëpunime në çështje rajonale si Siria dhe Gaza.

Si pasojë, Ankaraja mund të dalë me përfitime të rëndësishme nga takimi i NATO-s, përfshirë mundësi për arritje tregtare dhe strategjike me Uashingtonin, sipas Associated Press. Kjo dinamikë nënvizon se lidhjet personale midis udhëheqësve mund të kenë ndikime të drejtpërdrejta në politikën e jashtme dhe vendimmarrjen mbi çështjet e sigurisë.